هدر اصلی سایت
PrintPageچاپPrintPageچاپ با عکس ToFriendارسال به دوستان Whatsapp google_plus Line twitter

گزارش کمیسیون اصل 90 درخصوص موضوع آلودگی هوای تهران وسایر شهرهای بزرگ

سرویس کمیسیون ها
گزارش کمیسیون اصل 90 درخصوص موضوع آلودگی هوای تهران وسایر شهرهای بزرگ امروز چهارشنبه توسط علی بنایی مخبر کمیسیون اصل نود در صحن علنی مجلس قرائت شد.
چهارشنبه 1 خرداد 1387 ساعت 14:11

به گزارش خبرنگار خانه ملت، متن گزارش به شرح ذیل است:

گزارش: رسیدگی به پرونده کلاسه 4309م موضوع آلودگی هوای تهران وسایر شهرهای بزرگ

   - آلودگی هوای تهران و سایر شهرهای بزرگ به عنوان یکی از مشکلات عمده در چند دهه اخیر مطرح و در سالهای اخیر بارها منجر به شرایط خطرناک و بحرانی شده است. همچنان آلودگی هوا ، سلامت شهروندان تهرانی و سایر کلان شهرها را تهدید می کند. این تهدید بیش از آنکه مربوط به نداشتن قوانین و مقررات باشد، مربوط به عدم اجرای کامل وظایف قانونی توسط دستگاه های ذیربط است. 

   - در بررسی ­های بعمل آمده توسط این کمیسیون ، قوانین، مقررات و آیین نامه های مرتبط، عملکرد دستگاه های ذیربط مورد ارزیابی قرار گرفته است. اگرچه مبنای بررسی این کمیسیون ، قانون «نحوه جلوگیری از آلودگی هوا» مصوب سوم اردیبهشت ماه 1374 مجلس شورای اسلامی و آئین نامه های مرتبط بوده ، اما تکالیفی که به موجب سایر قوانین و مقررات به عهده دستگاه­ها بوده نیز ملاحظه شده ، و به این منظور، دستاوردها، کوتاهی ها و مشکلات آن دستگاه­ها هم مورد امعان نظر قرار گرفته، و ضمن اطلاع از میزان پیشرفت و نقاط ضعف، رهنمودهای لازم برای ادامه کار آنها تدوین وارائه گردیده است .

  - در نیمه دوم سال 1377 زمانی­که با حادتر شدن آلودگی هوا، نارضایتی مردم از عملکرد دستگاه های مسئول و نحوه اجرای قوانین و مقررات افزایش یافته و به صورت شکایت هایی به کمیسیون اصل 90  مجلس ششم منعکس گردید، گزارشی از چگونگی اجرای قانون، نقص ها و ضعف های دستگاه های اجرائی مرتبط  و راهکارهای اجرایی تهیه و در تاریخ 18/1/1381 از تریبون علنی مجلس شورای اسلامی قرائت، لکن پرونده عملکرد آن دستگاهها در مورد قانون فوق الذکر در کمیسیون مفتوح ماند که با تشکیل جلسات متعدد و اخذ گزارش های مورد نیاز علل و موانع پیشرفت عملیات اجرایی، شناسایی و نحوه اعمال ضوابط و مقررات مورد پیگیری قرار گرفت .

  - قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا  حداقل 8 آیین نامه اجرایی داشته و می بایست حداکثر ظرف مدت 3 ماه توسط سازمان حفاظت محیط زیست، با همکاری دستگاه های ذیربط تهیه و به تصویب هیئت وزیران می رسیده که تاکنون تنها تعدادی از آیین نامه های مذکور به تصویب رسیده است که علاوه بر 16 دستگاه دولتی مندرج در قانون برای بخش های خصوصی، اتحادیه های صنفی و متقاضیان تأسیس شرکت ها نیز تکالیفی تعیین نموده است. اما در بیشتر موارد ، سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی انجام یا نظارت بر اقدامات تعیین گردیده ، و به همین منظور، از همکاری کارشناسان آن سازمان بیشتر استفاده شده است. 

از زمانی­که کمیسیون از دستگاه­های ذیربط گزارش اقدامات انجام شده را درخواست کرده عموم این دستگاه ها به یاد وظایف خود افتاده و برخی از اقدامات خود و اخبار مربوط را در جراید انتشار دادند و
به نظر می رسد با پیگیری اقدامات کمیسیون ، کمبودها ونواقص برطرف و منجر به صیانت از جان هموطنان و حفظ محیط زیست گردد. بدین­منظور مختصری ازاقدامات انجام شده به استحضارنمایندگان محترم وملت شریف ایران میرسد:

الف- اهمیت ­برنامه ­ریزی برای­ کاهش­ آلودگی هوای ­تهران و سایر کلان­ شهرها و عوامل مهم و تاثیر گذار برآن.

 - آلودگی هوا یکی از عوامل اصلی مرگ و میر و بیماری های مختلف  شهروندان بوده و علاوه بر آن به اموال و ابنیه تاریخی نیز صدمات قابل توجهی وارد می کند. آمار و اطلاعات مختلفی از میزان مرگ و میر، بیماری ها و سایر خسارات ناشی از آلودگی هوا مطرح است، همچنین طبق برآورد بانک جهانی، ارزش اقتصادی تلفات جانی و خسارات آلودگی هوا در ایران، سالانه بالغ بر 8/1 میلیارد دلار اعلام و در آمار دیگری گفته شده به علت آلودگی هوا، عمر تهرانی ها، 5 سال کوتاه تر شده است. البته آمارهای مستند و قابل انعکاس از وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی درخواست گردید که تا تاریخ تحریر این گزارش پاسخ مناسبی دریافت نگردیده است.

عوامل موثر بر آلودگی هوای کلان شهرها به سه گروه زیر تقسیم می­شوند:

گروه اول : عوامل طبیعی، که غیر قابل تغییرند و به عنوان واقعیت های محیطی باید پذیرفته شوند، مثل وجود کوه های بلند در اطراف شهر، وزش اندک باد،  بارندگی نسبتا کم و وارونگی دما.

گروه دوم : عوامل زیر بنایی که تاثیر اساسی دارند اما به سختی قابل تغییرند، مثل اسکان جمعیتی، بیش از توان تحمل طبیعت در شهر،

گروه سوم : فعالیت های اجرایی مرتبط با خودرو، سوخت، ترافیک و غیره است که در این بررسی بیشتر مورد توجه واقع شده است .

 نتایج بررسی­ها نشان می دهد که استاندارد کردن آلودگی خودروهای جدید باعث شده که سرانه آلودگی هر خودرو از حدود 50 گرم به کمتر از 7/2 گرم در هر کیلومتر پیمایش کاهش یابد. به عبارت دیگر 20 دستگاه خودرو جدید معادل فقط یک دستگاه خودرو قدیمی هوا را آلوده می­کند. استاندارد آلودگی خودروهای جدید به همراه خروج بخشی از خودروهای فرسوده باعث شده که در چند سال اخیر تعداد روزهایی­که آلودگی هوا از حد استاندارد بالاتر رفته، رو به کاهش بگذارد.

یافته­های مذکور بیانگر آنست که اگر قوانین و مقررات بطور جدّی به اجرا گذاشته شود می تواند تاثیرات چشمگیری بر رفع مشکلات داشته باشد. این درحالی است که فقط بخشی از قانون فوق­الذکر به اجرا درآمده، بطور مثال نصب کاتالیست کانورتورها بر روی کلیه خودروهای سواری از نقاط مثبت اجرای قانون تلقی می شود، اما الزام به تعویض آنها بعد از سپری شدن عمر مفید با وقفه ای جدی مواجه شده و این روند مثبت را ناپایدار کرده است. متاسفانه شواهدی که ادامه جدی این اقدامات را نشان دهد در دست نیست.   

ب: اهم تکالیف قانونی، نواقص ، نارسائی­ها ، دستاوردها و پیشنهادهای­حاصل از بررسی عملکرد دستگاه­ها و مراکز مسئول در ده محور بشرح زیر احصاء گردیده است :

1- محور حمل و نقل عمومی

2- محور استاندارد آلودگی خودروهای نو

3- محور معاینه فنی خودروهای درحال کار

4- محور گازسوز کردن خودروها

5- محور خودروهای فرسوده

6- محور سوخت

7- محور منابع ساکن

8-محور پایش آلودگی هوا

9- محور مدیریت کاهش آلودگی هوا

10- محور آموزش و فرهنگ سازی

 

1- محور حمل و نقل عمومی: 

1/1- تکالیف قانونی :

- تعیین سهم خودروهای عمومی و شخصی

- افزایش 2000 دستگاه اتوبوس به ناوگان حمل و نقل عمومی تهران طبق برنامه جامع کاهش آلودگی هوا.

2/1- نارسائی ها :

- عدم اجرای ممنوعیت تولید و واردات مینی بوس و اتوبوس های دیزلی فاقد استاندارد (EURO II).

- عدم جایگزینی اتوبوس های فرسوده دیزلی شرکت واحد با اتوبوس های گازسوز.

- عدم برنامه ریزی و ساماندهی تجهیز و توسعه و بهسازی ناوگان حمل و نقل عمومی با تکیه بر کاهش یا ثابت
 نگهداشتن خودروهای سواری (تاکسی- تاکسیهای خطی- آژانسها)‌ و جایگزینی ناوگان فرسوده درون شهری در کلان شهرها.

- عدم اجرای سیاست دولت در مورد تعیین اولویت و سهم تولیدِ خودروهای عمومی و شخصی.

- عدم اختصاص بودجه کافی برای گسترش سیستم های حمل و نقل عمومی.

3/1- دستاوردها :

- تولید و بکارگیری چند هزار دستگاه اتوبوس گازسوز.

-ا فزایش تعداد اتوبوس های شهری.

- راه اندازی خطوط ویژه اتوبوس .

- راه اندازی و گسترش خطوط مترو و توجه به حمل و نقل عمومی در تهران و کلان شهرها.

4/1- پیشنهادها :

- افزایش سطح امکانات، تجهیزات و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی از قبیل مترو- قطار شهری- اتوبوس های گازسوز و ... در کلان شهرهای فعلی و شهرهای در حال توسعه.

- استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی در ساماندهی اتوبوسرانی، تاکسیرانی و احداث پارکینگ های طبقاتی.

- ارتقاء مدیریت و سطح کیفی سیستم حمل و نقل عمومی.

- سامان دهی، کنترل و بازرسی وسائط نقلیه عمومی به خصوص تاکسی­ها ازجمله در مواردی که به جای خدمات­رسانی عمومی،‌ اقدام به عقد قرارداد با دستگاه­ها، موسسات و شرکتهای خصوصی و دولتی یا آژانس ها
می­کنند.

 

2-محور استاندارد آلودگی خودروهای نو:

1/2- تکالیف قانونی :

- لزوم تدوین، ارتقاء و رعایت استانداردهای حفاظت محیط زیست در تولید و واردات خودرو و قطعات آن .

- منوط نمودن شماره گذاری خودروها به داشتن استانداردهای مذکور.

2/2- نارسایی ها:

- عدم توسعه استانداردهای آلودگی خودروها در کشور مطابق با توسعه تکنولوژی و افزایش منابع آلوده کننده.

- عدم اجرای کامل استانداردهای تدوین شده برای تمام خودروهای تولیدی (وانت زامیاد- وانت پیکان).

- ادامه تولید و واردات موتورسیکلت های فاقد استاندارد و قطعات آن ها (عمدتاً از کشور چین) که طی 10 سال گذشته از رشد تولید قابل توجهی برخوردار بوده اند.

- عدم جمع آوری موتورسیکلت های فاقد استاندارد (با علم به اینکه میزان منوکسید کربن ناشی از هر موتورسیکلت بین 12 تا 20 برابر یک خودروست. همچنین بالغ بر 8/5 میلیون موتورسیکلت در کشور وجود دارد، لذا نقش و تأثیر موتورسیکلت ها در آلودگی هوا معلوم می شود).

- عدم اجرای کامل استاندارد مصوب (EURO II) برای تولید و ورود مینی بوس و اتوبوس های دیزل.

3/2- دستاوردها:

- استقرار استاندارد EURO II برای کلیه  خودروهای سبک و سنگین (تولید داخل و وارداتی).

- انژکتوری شدن کلیه خودروهای بنزین سوز.

- نصب مبدل شیمیایی روی کلیه خودروهای بنزین­سوز جدید تولید داخل و مجهز بودن خودروهای وارداتی به این سیستم.

- کاهش آلودگی سرانه خودروها از حدود 50 گرم در هر کیلومتر پیمایش به کمتر از 7/2 گرم.

4/2- پیشنهادها:

- به­روزآوری و ارتقای استاندارد گازهای خروجی از وسائط نقلیه موتوری و نظارت مستمر بر رعایت آن، با توجه به افزایش آلودگی هوا و به ویژه در خصوص رشد قارچ­گونه موتورسیکلت ها در کشور.

- تدوین استانداردهای لازم برای واردات، تولید و توزیع قطعات و لوازم یدکی خودرو و موتورسیکلت توسط مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی و نظارت برآن و جلوگیری از بازگشت قطعات موتوری خودروهای فرسوده برای استفاده در خودروهای در حال کار، ضمن سرعت عمل در این رابطه با توجه به توسعه تکنولوژی.

- تسری و تعمیم قوانین و مقررات مربوط به برخورد با قاچاق کالا به وارد کنندگان، تولید کنندگان و توزیع کنندگان قطعات و لوازم یدکی غیر استاندارد خودرو و موتورسیکلت.

- ارتقای تکنولوژی ساخت کاتالیست کانورتور به منظور تامین نیاز کشور، به ویژه پشتیبانی خودروها. 

 

3- محور معاینه فنی خودروهای درحال کار:

1/3- تکالیف قانونی :

- لزوم داشتن گواهینامه معاینه فنی و زیست محیطی.

- تعیین حدود مجاز معاینه فنی خودروها (بنزینی، دیزل و موتورسیکلت) توسط سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت صنایع و تصویب آن در شورایعالی حفاظت محیط زیست.

- ایجاد شش مرکز معاینه فنی و انجام سالانه حداقل یک بار معاینه فنی کلیه خودروهای شهر تهران.

2/3- نارسایی ها :

- اتمام تدریجی عمر مبدل های شیمیایی (کاتالیست کانورتور) که در 5 سال اخیر بر روی خودروهای داخلی و وارداتی نصب شده اند و عدم وجود برنامه و الزام برای تعویض آن ها، با توجه به هزینه قابل توجه آن.

- عدم نیازسنجی و توسعه واحدها و ایستگاه های آزمایش و معاینه فنی وسائط نقلیه موتوری.

- عدم کنترل جدی و اعمال قانون توسط نیروی انتظامی در برخورد با خودروهای دودزا ، فاقد معاینه فنی و سایر موارد تکلیفی در قانون.

- عدم به­روزرسانی حدود مجاز معاینه فنی توسط سازمان های مسئول.

- عدم تدوین و تصویب حدود مجاز معاینه فنی خودروهای گازسوز و دیزلی توسط مراجع ذیربط.

- عدم مشارکت مردم در اخذ برچسب معاینه فنی و عدم فرهنگ سازی مناسب از طریق رسانه های عمومی، به ویژه صدا و سیما.

3/3- دستاوردها :

- تاسیس 6  مرکز مکانیزه معاینه فنی خودرو در تهران.

- تدوین حدود مجاز برای خودروهای بنزینی و تصویب آن در شورایعالی.

4/3- پیشنهادها :

- هم­افزایی فرهنگی در انجام معاینه فنی خودروها همزمان با توسعه و تکمیل ظرفیت های مورد نیاز و اعمال قوانین تشویقی و تنبیهی برای انجام معاینه فنی که با توجه به اتمام عمر مبدل های شیمیایی از اهمیت مضاعفی برخوردار است.

- ایجاد حلقه ارتباطی و اطلاعاتی بین مراکز تست خودرو، انجام معاینه فنی، موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی، نیروی انتظامی ، سازمان حفاظت محیط زیست و شرکتهای خودروسازی، به منظور استفاده از آن برای ارتقاءً کیفی محصولات بویژه از لحاظ کاهش آلودگی هوا و محیط زیست.

- برنامه ریزی، کنترل، نظارت و جلوگیری قاطع از تردد خودروهای فاقد برچسب معاینه فنی و اعمال قانون در کلان شهرها بخصوص شهر تهران و بویژه در مبادی ورودی به شهر تهران و محدوده های ممنوعه.

- برنامه ریزی تعویض کاتالیست کانورتورهای منصوب با توجه به اتمام عمر مفید آنها.

 

4-محور گازسوز کردن خودروها:

1/4 - تکالیف قانونی :

- در ساخت و تولید خودروها حتی المقدور امکان استفاده از گاز باشد.

- مصوبات متعدد دولت در مورد لزوم گازسوز شدن خودروهای عمومی.

- ایجاد و توسعه جایگاه های گاز در سراسر کشور و گاز سوز کردن خودروها.

- تولید و واردات تجهیزات گازسوز استاندارد.

2/4 - نارسایی ها :

- عدم اجرای ممنوعیت شماره گذاری مینی بوس و اتوبوس های دیزلی در تهران و جایگزینی آن ها با خودروهای CNG  سوز.

- عدم توجه گسترده و کافی به لزوم تولید و عرضه خودروهای دوگانه سوز با پایه گازسوز.

- عدم ایجاد جایگاههای توزیع سوخت CNG به تعداد کافی در سطح کشور.

- وجود مشکل در تأمین قطعات و لوازم خودروهای گازسوز با توجه به ملاحظات فنی و ایمنی.

- عدم گاز رسانی کافی بویژه در ایام سرد سال.

- عدم توجه به استانداردهای بین المللی ساخت و تولید قطعات و تجهیزات گازسوز، بخصوص مخازن و ملاحظات ایمنی آن ها.

- عدم وجود برنامه و نظارت لازم در تعویض به موقع کپسول های گاز خودروها با توجه به ملاحظات ایمنی.

3/4 - دستاوردها :

- برنامه ریزی و تولید خودروهای دوگانه سوز و CNG سوز.

- ایجاد و استقرار جایگاه های توزیع سوخت گاز طبیعی فشرده.

- تولید و بکارگیری چند هزار دستگاه اتوبوس گازسوز.

- ایجاد کارگاه های تبدیل خودروها به گاز سوز.

- تولید موتورهای پایه گازسوز داخلی.

4/4 - پیشنهادها :

- اعطای کمک به کارگاه ها و کارخانه های تولید قطعات یا تبدیل وسائط نقلیه به گاز سوز.

- تدوین، تصویب و ابلاغ استاندارد اجباری قطعات برای تجهیزات مربوط به سیستم گاز خودروها و وضع مقررات تعویض به موقع مخزن گاز آن ها.

- نظارت کافی بر فعالیت های مرتبط با گاز سوز کردن خودروها.

- تخصیص اعتبار برای توسعه سوخت های پاک بویژه گاز طبیعی برای خودروها و منابع ساکن و افزایش قابل قبول سهم گاز طبیعی در سبد انرژی کشور.

- حمایت از گازسوز کردن خودروهای شخصی و رفع موانع واردات تجهیزات استاندارد گازسوز.

- وضع مقررات شفاف، تعیین مسئولین اجرایی، تامین منابع مالی و تخصیص زمین و سایر تسهیلات برای توسعه جایگاه های توزیع سوخت CNG در سراسر کشور توسط دولت و یا با مشارکت بخش خصوصی.

- گسترش فعالیت نوسازی و گازسوز کردن ناوگان حمل و نقل عمومی و ممنوعیت بکارگیری خودروهای جدید غیرگازسوز برای ناوگان حمل ونقل عمومی، و سرویس دستگاه های دولتی و خدمات نظامی و انتظامی، و جایگزینی و یا دوگانه سوز کردن خودروهای موجود آن ها.

 

5- محور خودروهای فرسوده:

1/5 - تکالیف قانونی :

- تخفیف در سود بازرگانی واردات خودرو و قطعات خودرو به واردکنندگان در ازای از رده خارج کردن خودروی ها فرسوده .

- تعیین سن فرسودگی خودروها.

- خروج کلیه خودروهای فرسوده تا پایان برنامه چهارم (ماده 62 قانون برنامه چهارم).

- اجرای ضوابط راهنمایی رانندگی در مورد برخورد با تردد خودروهای فرسوده.

2/5 - نارسایی ها:

- عدم وجود مقررات در مورد تعیین دستگاه مسئول و متولی  اصلی و دستگاه های همکار در خروج خودروهای فرسوده.

- بوروکراسی پیچیده برای خروج خودروهای فرسوده.

- تاخیر در تحویل خودروهای جایگزین.

- عدم خروج تعداد کافی خودرو در مقایسه با برنامه با علم به تردد بیش از 2 میلیون خودروی فرسوده در کشور و افزایش تعداد آن ها با گذشت زمان.

- عدم برخورد مناسب با تردد خودروهای فرسوده در شهرهای کشور (به جز تهران، و آن هم بصورت مقطعی) و در نتیجه گسیل خودروهای فرسوده به سایر شهرهای کشور.

- عدم جدیت در  جمع آوری موتورسیکلت های فرسوده و فاقد استاندارد.

3/5 - دستاوردها :

- برنامه ریزی و خروج حدود 250 هزار خودروی فرسوده.

 - فرهنگ سازی در مورد پذیرش مفهوم خودرو فرسوده توسط مسئولین و عموم مردم.

4/5 - پیشنهادها:

- تدوین آیین نامه و برنامه اجرایی و عملیاتی جمع آوری و از رده خارج نمودن خودروهای فرسوده و تعیین دستگاه های مسئول (وزارتخانه های صنایع، کشور و نفت، معاونت برنامه ریزی و راهبردی  رییس جمهور و سازمان حفاظت محیط زیست) و تصویب آن در هیأت محترم دولت.

- تدوین ساختار و فرآیندهای اجرایی و مالی طرح حذف خودروهای فرسوده، مراکز اسقاط و بازیافت ترجیحاً با مشارکت بخش خصوصی توسط شورایعالی و اجرای کامل آن پس از تدوین.

- وضع قوانین و مقررات برای منوط کردن شماره­گذاری خودروهای تولیدی و وارداتی به از رده خارج کردن  خودروهای فرسوده.

- به­روزرسانی سن فرسودگی خودروها با توجه به توسعه کمی و کیفی ساخت خودرو

- برنامه ریزی و اجرای دقیق جهت جلوگیری از استفاده مجدد از قطعات سیستم سوخت و احتراق خودروهای فرسوده. 

- تدوین ضوابط و اعمال مدیریت اجرایی و زیست محیطی بر بازیافت مواد جامد و مایع حاصل از خودروهای فرسوده.

- تکمیل و به روز رسانی نمودن مقررات مورد نیاز برای اتخاذ تصمیم درخصوص خودروهای فرسوده در کشور.

 

6- محور سوخت:

1/6 - تکالیف قانونی :

- تدوین برنامه استاندارد سازی بنزین و گازوییل در کشور (برنامه جامع).

- برنامه مصوب دولت در مورد زمانبندی استاندارد شدن بنزین و گازوییل.

- حذف سرب از بنزین مصرفی کشور (برنامه جامع).

- تبدیل سوخت مصرفی منابع ساکن به گاز طبیعی.

2/6 - نارسایی ها :

- عدم استانداردسازی کیفیت بنزین (شامل افزایش اکتان بنزین توزیعی در کشور به 95 ).  

- عدم تطابق گوگرد گازوئیل تولیدی و توزیعی کشور با استاندارد قابل قبول (5 تا 50 PPM) این در حالی است که میزان گوگرد گازوییل توزیعی در کشور بین 5000 تا 7000  PPM می باشد.

- عدم وجود استاندارد مشخص جهت سوخت گاز طبیعی مورد استفاده در خودروها.

- عدم کفایت تعداد ایستگاه های توزیع سوخت گاز طبیعی احداث شده و عدم بررسی­های لازم جهت رفع نیاز کشور.

3/6 - دستاوردها :

- حذف سرب بصورت کامل از بنزین مصرفی در کل کشور.

- توزیع گازوییل کم گوگرد برای اتوبوس های شرکت واحد در تهران.

- احداث تعدادی ایستگاه توزیع سوخت گاز طبیعی خودروها در شریان های اصلی کشور.

4/6 - پیشنهادها:

- بررسی مشکلات و عوارض ناشی از استفاده از افزودنی بنزین (MTBE یا میتل ترشیو بوتیل اتر).

- استاندارد سازی گازوییل بویژه کاهش گوگرد آن به 5 تا 50 PPM .

- استاندارد سازی بنزین بویژه افزایش اکتان بنزین به 95.

- منطقی کردن قیمت بنزین و گازوییل برای کاهش مصرف و جلوگیری از اتلاف.

- بررسی کاربردهای سوخت های پاک و تجدیدپذیر در سیستم های حمل و نقل.

- به­روزرسانی و تدوین سیاست های مناسب جهت تامین سوخت های استاندارد در کشور و نیل به اهداف سندچشم­انداز.

- حذف یارانه­هایی که سبب افزایش میزان تولید آلودگی می شوند از جمله یارانه سوخت و هزینه­کرد این یارانه ها در جهت توسعه حمل و نقل عمومی.

- هم­افزایی فرهنگی در حفظ و نگه­داری از ثروت ملی برای نسل های آینده.

- بررسی و فراهم آوردن زمینه های قانونی و فنی تولید و واردات خودروهای سواری گازوییل­سوز با تاکید بر استانداردسازی کیفیت گازوییل توزیعی در کشور.

 

 

7-محور منابع ساکن:

1/7- تکالیف قانونی :

- احداث ، توسعه ، تغییر محل و ... کارخانجات با الزام به رعایت ضوابط محیط زیست .

- لزوم رعایت ضوابط استقرار صنایع ، مصوب هیات محترم وزیران .

- بررسی وامکان سنجی انتقال واحدهای پالایشگاهی و نیروگاهی به مناطق مجاز .

- عدم ایجاد صنایع جدید  در شعاع 120 کیلو متری شهر تهران .

- فراهم نمودن مقدمات استفاده از سوخت گاز طبیعی در منابع ساکن.

- ساماندهی صنایع وانتقال آن ها از مناطق شهری به 17 پلاک شهرک های صنعتی مصوب هیات محترم دولت .

 2/7- نارسایی ها :

- عدم توجه کافی به اجرای ضوابط ومقررات امور حفظ محیط زیست وممنوعیت استقرار وایجاد صنایع تا شعاع 120 کیلومتری شهر تهران و50 کیلومتری اصفهان .

- عدم تنظیم و تدوین استانداردها زیست محیطی با محوریت تقسیم بندی منطقه ای و محلی در هر شهر و پرهیز از پیچیدن یک نسخه واحد برای کلیه مناطق .

- عدم اجرای کامل ضوابط انتقال صنایع ومشاغل آلوده ومزاحم زیست محیطی به خارج ازشهر ومرکز تهران و ساماندهی شهرک های صنعتی واجرای جامع آن .

3/7- دستاوردها :

- تبدیل سوخت مصرفی بخش عمده ای از کارخانجات ، و مراکز خدمات عمومی به گاز طبیعی .

-  انتقال برخی مشاغل و واحدهای تولید کننده آلودگی ومزاحم به خارج از تهران .

- کنترل آلایندگی برخی از منابع ساکن با نصب تجهیزات مناسب .

4/7- پیشنهادها :

  - برنامه ریزی و توسعه توزیع گاز مصرفی منابع مصرف کنندگان ثابت اعم از بخش های عمومی ، خدماتی ، صنعتی ، تجاری و مسکونی در کشور مطابق برنامه ریزی تعهد شده با توجه به سهم حدود 43% درصدی در سبد انرژی کشور و حدود 5/.% (‌نیم درصدی ) در بخش حمل ونقل .

 - اتخاذ سیاست تمرکز زدایی از شهرتهران وسایر کلان شهرها وتاکید وتصریح در اجرای  قوانین وضوابط مربوط به ممنوعیت احداث هرگونه فعالیت صنعتی وخدماتی در حریم 120 کیلومتری شهر تهران و تعمیم آن به شهرهای بزرگ.  

- تدوین قانون ممنوعیت احداث صنایع در شعال 120 کیلومتری تهران وتعیین شعاع مناسب برای سایر کلان شهرها وافزایش مالیات واحدهای موجود  مستقر درمناطق ممنوعه جهت سوق دادن آن ها به خارج از شعاع تعیین شده .

- جدیت در اجرای قواینن وضوابط مربوط به انتقال صنایع مزاحم از باب توزیع متناسب جمعیت درکشور .

- تدوین سیاستهای جامع شهرسازی به­منظور جلوگیری از گسترش حریم مسکونی اطراف تهران و کلان شهرها و اطراف شهرک­های صنعتی به منظور کنترل بار جمعیتی وارایه خدماتی که موجب افزایش واحدهای آلاینده در محدوده کلان شهرها می­شوند.

- اصلاح نظام وساختار شهرسازی با دیدگاه­کلان بامحوریت مدیریت جامع ترافیک­کلان شهرها بخصوص درشهرتهران.

 

8- محور پایش آلودگی هوا:

 1/8- تکالیف قانونی:

- لزوم پایش آلودگی هوا برای تعیین مواقع اضطراری .

- تکلیف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تعیین میزان مرگ و میر و بروز بیماری های ناشی از آلودگی هوا.

- خود اظهاری در پایش آلودگی های صنایع.

- تکلیف سازمان حفاظت محیط زیست در پایش آلاینده های زیست محیطی.

2/8- نارسایی­ها:

- عدم نصب ایستگاه های آلودگی هوا که در دوسال گذشته خریداری شده و بلا استفاده مانده اند.

- عدم اجرای تکالیف قانونی در مورد بررسی و ارائه آمار دقیق تلفات و بیماری های ناشی از آلودگی هوا توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

- عدم پایش کامل صنایع در محدوده شهر تهران و کلان شهرها.

- عدم وجود تجهیزات و نیروی انسانی متخصص پایش در سازمان حفاظت محیط زیست .

- عدم اجرای طرح خود اظهاری در پایش آلودگی هوا به علت عدم پیگیری آن توسط سازمان حفاظت محیط زیست.

- عدم­همکاری وفعالیت­مناسب وزارت­بهداشت،درمان و آموزش پزشکی درتعیین میزان تاثیر آلودگی­هوا برسلامت جامعه.

3/8- دستاوردها:

- تاسیس مرکز هماهنگی آلودگی هوا برای پایش آلودگی هوا در شهر تهران بین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست و شهرداری تهران (شرکت کنترل کیفیت هوا) و سازمان هواشناسی.

- نصب تعداد 14 ایستگاه پایش مستمر آلودگی هوای شهر تهران.

4/8- پیشنهادها:

- توسعه و اصلاح کمی وکیفی ایستگاه های پایش درسطح تهران بزرگ و ایجادحلقه ارتباطی منسجم بین دستگاه های مسئول و مرتبط به مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست.

- موظف و توانمندسازی سازمان حفاظت محیط زیست و ادارات کل استان ها جهت انجام امور پایش صنعتی و تجاری - تدوین نظام جامع پایش آلاینده ها.

-تدوین و اجرای برنامه جامع تشویقی و تنبیهی نظام خود اظهاری در پایش به مسئولیت و پیگیری سازمان حفاظت محیط زیست.

-موظف شدن وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به بررسی و ساماندهی ثبت اطلاعات بهداشتی و درمانی به منظور تعیین شیوع و بروز بیماری های ناشی از آلودگی هوا در کشور.

 

9- محور مدیریت کاهش آلودگی هوا:

1/9- تکالیف قانونی :

- اجرای مطلوب قوانین، مقررات و ضوابط مربوط به آلودگی هوا به مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست.

2/9- نارسایی ها :

- عدم قاطعیت، احاطه و تسلط سازمان حفاظت محیط زیست به وظایف و امور و عدم تبعیت سایر دستگاه ها.

- عدم حضور فعال دستگاه های عضو کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوای تهران در سال های اخیر و بی توجهی به تکالیف و وظایف قانونی و قصور و سستی غیر قابل پذیرش مسئول کمیته.

- عدم وجود مرکزیت جامع اجرایی و تصمیم گیر در رده عالی و عدم وجود کانون متمرکز جمع آوری،‌ تنظیم و بهره گیری از اطلاعات با مبانی علمی و امکانات موجود.

- عدم بهره گیری از روشها و برنامه های نوین بین المللی در مدیریت ترافیک و تکنولوژی.

- عدم وجود ضمانت اجرایی در برخورد با برخی موارد تخلف،‌ کاستی در اجرای قانون که عمدتاً‌ به علت عدم شفافیت و تدوین وظایف اجرایی دستگاههای مسئول وجود دارد.

- توجه و نگاه­های مقطعی مسئولین و دستگاههای مکلف به موضوع بخصوص در مواقع بحران .

- عدم اجرای جدی و عملیاتی شدن تکالیف مربوط به کاهش مصرف سوخت و بهینه سازی مصرف انرژی در قالب فرآیندها و پروژه های تعریف شده.

-اولویت دادن مسئولین به ابعاد اقتصادی، اجتماعی در مقابله با محیط زیست.

3/9- دستاوردها:

-وجود کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوای تهران و تشکیل بیش از 120 جلسه فعال در سال های گذشته.

-تدوین برنامه جامع کاهش آلودگی هوای تهران و 7 کلان شهر دیگر.

-اقدامات نسبتاً مطلوب ولیکن پراکنده و غیر مستمر دستگاه های مسئول در جهت کاهش آلودگی هوا.

4/9- پیشنهاده­ها:

- احیاء و تشکیل مجدد شورای عالی محیط زیست به ریاست رییس محترم جمهوری با دبیری رییس سازمان حفاظت محیط زیست و عضویت وزرا و سایر مقامات و مسئولین مرتبط، بویژه نمایندگان دستگاه های نظارتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی کلان شهرهای آلوده، با داشتن زیر مجموعه­های تخصصی که یکی از آن ها کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوای تهران باشد.

- تعیین ظرفیت زیست محیطی کلان شهر تهران و شهرهای بزرگ و اعمال سیاست های مرتبط  بر این اساس.

- اعمال مدیریت یکپارچه آلودگی هوا توسط سازمان حفاظت محیط زیست و اعمال مدیریت ترافیک شهر تهران و کلان شهرها به صورت یکپارچه.

- تلاش در جهت کاهش سفرهای درون شهری با گسترش سیستم های الکترونیکی در ارتباطات شهری.

- تفکیک وظایف و تنظیم شرح وظایف دستگاه های مکلف در قانون و موارد مرتبط با محیط زیست توسط شورای عالی به منظور تحقق اهداف در فرآیندهای کاهش آلودگی هوا و محیط زیست و پیش بینی ضمانت اجرایی.

- ساماندهی ایجاد پارکینگ های طبقاتی در کنار ایستگاه های مترو و  پارک های حاشیه ای.

- استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی در ساماندهی اتوبوسرانی، تاکسیرانی و احداث پارکینگ های طبقاتی.

- وضع عوارض تصاعدی برای خودروهای سواری و عمومی بر حسب سن و حجم موتور و نوع کاربری.

- ایجاد شعبه قضایی برای رسیدگی به تخلفات زیست محیطی.

 

10- محور آموزش و فرهنگ سازی:

1/10-تکالیف قانونی :

- صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران  ملزم به اجرای برنامه های آموزشی زیست محیطی بدون دریافت وجه است (ماده 64 قانون برنامه چهارم) و می­بایستی در اطلاع رسانی و فرهنگ سازی آلودگی هوا بر اساس قانون نحوه جلوگیری آلودگی هوا مشارکت داشته باشد.

- تدوین و انتشار برنامه های جامع آموزشی متناسب با شرایط جامعه توسط دستگاه مسئول در قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا پیش­بینی گردیده است .

2/10-نارسایی ها:

- خلاء آموزش و فرهنگ سازی در نحوه استفاده از خودروهای شخصی.

- عدم تنظیم و تدوین برنامه فرهنگی اصول صحیح رانندگی و انتشار، گسترش و انعکاس رایگان آن از رسانه ملی کشور (صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ) با همکاری دستگاههای مسئول.

- عدم وجود برنامه و برنامه ریزی استفاده از امکانات فرهنگ سازی جامعه توسط سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری دستگاه های مسئول.

- عدم برنامه ریزی جهت استفاده از متون علمی زیست محیطی در کتب درسی در مقاطع مختلف.

3/10-دستاوردها:

- برگزاری روزهوای پاک در یک دهه اخیر.

- برگزاری کنگره ها و همایش های مرتبط با آلودگی هوا.

- انتشار و پخش پراکنده برخی جزوات و تیزرهای مرتبط.

4/10-پیشنهادها:

- تاکید و تحکیم در ارتقاءً نقش صدا و سیما بعنوان مرکزیت اطلاع رسانی و آموزش زیست محیطی تحت نظر
شورای عالی محیط زیست  با همکاری دستگاه های ذیربط.

- تدوین نظام جامع اطلاع رسانی و گزارش گیری با استفاده از تجهیزات و امکانات مناسب.

- الزام صدا و سیما به پخش برنامه های آموزشی صوتی و تصویری در سطوح مختلف بدون دریافت وجه پخش.

- توسعه فعالیت سازمان حفاظت محیط زیست در مباحث آموزش و فرهنگ سازی محیط زیست.

- برنامه ریزی و گنجاندن متون علمی زیست محیطی در کتب درسی مقاطع مختلف تحصیلی.

- برنامه ریزی و گسترش فرهنگ ایجاد و بهره گیری از همیاران زیست محیطی در کشور.

ج- نتیجه گیری کلی از نحوه اجرای قانون و مقررات:

همانطور که به استحضار رسید قانون فوق الذکر تا حدودی توانسته است دستاوردهای غیرقابل انکاری را در راستای کاهش آلودگی هوا داشته باشد، که به عنوان نمونه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- توجه به بهبود کمی و کیفی حمل و نقل عمومی از جمله افزایش تعداد ناوگان اتوبوسرانی، مترو و گازسوز شدن بخش عمده اتوبوس ها.

2- انژکتوری شدن کلیه خودروهای ساخت داخل و نصب مبدل شیمیایی بر روی آن ها و رعایت این موارد در واردات خودروهای سواری، و در نتیجه کاهش آلودگی سرانه خودروها .

3- احداث 6 مرکز مکانیزه معاینه فنی.

4- گسترش و توسعه شبکه گاز رسانی و گازسوز شدن تعداد قابل توجهی از خودروها و شروع تولید موتور و خودروهای پایه گازسوز.

5- حذف سرب از بنزین مصرفی در کل کشور.

6- ایجاد باور و فرهنگ مصرفی بودن خودرو و پایان­پذیر بودن عمر خودرو در قالب طرح از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و نیز از رده خارج شدن بیش از 250 هزار خودروی فرسوده.

7- گازسوز شدن بیشتر صنایع بزرگ و تاثیر مثبت ممنوعیت احداث صنایع در شعاع 120 کیلومتری تهران.

8- تدوین برنامه جامع کاهش آلودگی هوا و تشکیل کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوای تهران، که توانسته نتایج موفقی در کاهش چشمگیر آلودگی هوا از جمله بسیاری از موارد فوق داشته باشد. متاسفانه این فعالیت ها بصورت مقطعی بوده است.

عدم پیگیری جدی روند کار از سوی مسؤلان ذیربط موجب نگرانی است و به تبع آن بروز عوارض و عواقب خطرناک و مرگبار را برای شهروندان تهرانی و تسری آن به سایر کلان شهرها را در بر دارد زیرا با در نظر گرفتن تمام اقدامات و برنامه های اجرا شده، هنوز شرایط مطلوب و پایدار حاصل نشده، و تا بهبود وضعیت آلودگی هوا و اطمینان از عدم بازگشت به شرایط نامطلوبتر، راه درازی در پیش است که می توان به کاستی های زیر به عنوان مهمترین موارد اشاره نمود:

1- عدم نگاه جامع به حمل و نقل عمومی و پرداختن به راه حل های مُسکّن  و مقطعی و کم توجهی به  گسترش حمل و نقل ریلی به عنوان منطقی ترین راه حل.

2- نگرانی از روند توجه به استانداردهای آلودگی خودروها از جمله بی توجهی در مورد ارتقاء استاندارد به یورو 3 و ادامه تولید و واردات خودروهای دیزلی و موتور سیکلت های فاقد استاندارد قابل قبول.

3- عدم مشارکت درخور توجه مردم و بی توجهی به کنترل و عدم برخورد جدی با خودروهای فاقد معاینه فنی.

4- عدم­ به­روزرسانی حدود مجاز معاینه فنی، با توجه به استفاده خودروهای جدید از کاتالیست و لزوم تعویض کاتالیست ها بعد از پایان عمر آن ها.

5- عدم توسعه جایگاه های سوخت رسانی گاز طبیعی و بی توجهی به استاندارد سایر سوخت ها بویژه گازوییل.

6- شفاف نبودن مکانیزم های از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، مشخص نبودن متولی و کافی نبودن تعداد خودروهای از رده خارج شده.

7- عدم توجه به استقرار صنایع در اماکن مجاز، عدم خروج صنایع آلاینده و مزاحم از شهرها و پایش ناکافی صنایع.

8- بی توجهی به موضوع آموزش و فرهنگ سازی در مورد آلودگی هوا و رها شدن این موضوع مهم علیرغم نیاز و اشتیاق فراوان در جامعه.

9- عدم توجه به توسعه و بهبود وضعیت زیرساخت ها و الگوهای توسعه شهری.

د: پیشنهادهای علمی و عملی برای حفاظت محیط زیست:

1- سازمان حفاظت محیط زیست بعنوان متولی قانونی حفظ محیط زیست با توانمندسازی خود موظف گردد با همکاری و التزام سایر دستگاه های مرتبط ، تکالیف قانونی معطل مانده را بمرحله اجراء گذارده و از فرافکنی پرهیز نماید .

2- شورایعالی حفاظت محیط زیست و کمیته های تخصصی و اجرایی آن با اصلاح ساختار و اعضای مورد نیاز فعال گردد.

3- آیین­نامه­های اجرایی قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا و سایر مقررات مرتبط با کاهش آلودگی های زیست محیطی به خصوص به­روزآوری استانداردهای تولید، ساخت و واردات وسایل نقلیه و تجهیزات مربوط بازنگری و اصلاح گردد.

4- برای حل مشکلات زیست محیطی کشور، دستگاه های ذیربط و مسئول در اجرای قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا و موارد مرتبط با حفظ محیط زیست (هوا، آب، خاک، پسماند و ...) برنامه ریزی لازم معمول داشته و دستگاه های فرهنگی از جمله صدا و سیما درخصوص توسعه فعالیت های فرهنگی فعال شده و نسبت به ارائه آموزش های لازم اقدام نمایند.

5- یارانه های پرداختی به خدمات عمومی به منظور تاثیرگذاری بر کاستن از آلودگی های هوا و محیط زیست (از جمله افزایش یارانه حمل و نقل عمومی و کاهش یارانه بنزین) هدفمند شوند.

6- از شهرتهران و کلان­شهرها تمرکززدائی شده و براجرای قوانین و ضوابط مربوط به­ممنوعیت­احداث فعالیت­های صنعتی در شعاع 120 کیلومتری تهران تاکید گردیده و صنایع مزاحم و جاذب جمعیت از بخش های مرکزی شهر تهران و سایر کلان شهرها منتقل شوند و همزمان سیاست های جامع شهرسازی با ملاحظه اهداف فوق در حفظ محیط زیست تدوین و بمرحله اجراءً گذاشته شوند.

7- عملیات توسعه تولید و رفع موانع و مشکلات فنی ساخت و عرضه خودروهای دوگانه سوز با موتور پایه گازسوز برنامه ریزی و اجراءً گردد.

8- سطح امکانات، تجهیزات و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی در کشور، به خصوص کلان شهرها افزایش یابند بنحوی که استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی محسوس بوده و فرهنگ سازی متناسب در جامعه نیز به وجود آید.

9- کمربند سبز و فضاهای سبز درون شهری به عنوان شش تنفسی شهر تهران به ویژه در حریم خارج شهر تهران (به منظور جلوگیری از توسعه غیر قانونی شهر) و اقدام مشابه در سایر کلان شهرها ایجاد و توسعه بابند.

10- قوانین و ضوابط تشویقی و تنبیهی و اعمال مقررات انتظامی مستمر در امر معاینه فنی خودروها و وسائط نقلیه شخصی و عمومی و توسعه و تکمیل ظرفیت مورد نیاز مراکز مرتبط در تهران و علی الخصوص سایر کلان شهرهای کشور اعمال گردد.

و اما سخن آخر، آیا بهتر نیست بجای ارائه لوایح و طرح­های متعدد برای برداشت های هزینه­ای از صندوق ذخیره ارزی یک بار نیز شاهد ارائه لایحه ای برای رفع مشکل اساسی این قانون از جمله گسترش جدی حمل و نقل عمومی باشیم که قطعاً کار پرصوابی خواهد بود؟!

 بارها آمار و نکات هشداردهنده ناشی از : آثار تخریبی و کشنده آلودگی هوا، بخصوص شهر تهران بر زیست انسانی و طبیعت- نسبت آلودگی موتورسیکلتهای تولیدی به خودروها- اتوبوسها و مینی بوس های دیزلی به گازسوز- خودروهای فرسوده و با عمر بالا به خودروهای تولیدی جدید- مقایسه بیماریها، عوارض قلبی و عروقی فعلی نسبت به گذشته و صدها آمار مقایسه ای و تکان دهنده دیگر را می شنویم،‌ بیان می کنیم، می خوانیم، می­بینیم و به راحتی از کنار آنها می گذریم آیا نباید برای آسیب شناسی و ریشه یابی و اصلاح اساسی این معضلات قدمی جدی به جلو برداریم ؟

باعنایت به مراتب مذکور از کلیه مسئولین محترم در قوای مجریه و مقننه تقاضا داریم با برنامه ریزی و نظارت دقیق و صحیح ، اقدامات لازم را درخصوص موارد پیشنهادی معمول دارند .

بدیهی است نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی از همکاریهای خود دریغ نخواهند فرمود.                                                                      

پیشنهاد سردبیر
اخبار برگزیده
ارسال نظر
 
نام کامل :
ایمیل :
متن :
تعداد کاراکتر 0 از 4000