هدر اصلی سایت
PrintPageچاپPrintPageچاپ با عکس ToFriendارسال به دوستان Whatsapp google_plus Line twitter

بررسی مزایا و معایب الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت در مرکز پژوهشهای مجلس

سرویس اقتصادی
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی مزایا و معایب الحاق یا عدم الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت را بررسی کرد.
چهارشنبه 29 خرداد 1387 ساعت 09:27

به گزارش دفتر اطلاع‌رسانی مرکز پژوهشها، دفتر مطالعات اقتصادی این مرکز در پاسخ به درخواست دکتر فروزنده قائم مقام این مرکز، وضعیت ایران در «گات» و WTOرا بررسی کرده و خاطرنشان ساخت که ایران یکی از امضاکنندگان منشور هاوانا در مورد تاسیس سازمان تجارت بین المللی در سال 1947 بوده و از نخستین سال شروع به کار گات در سال 1948 عضو ناظر موافقتنامه گات بوده است. کشور ما همچنین از سال 1974 به عضویت ناظر شورای گات درآمده و با این وصف تا زمان پایان یافتن موافقتنامه گات یعنی سال 1994 هیچ درخواستی مبنی بر پیوستن ایران به گات داده نشده بود تا اینکه سرانجام در 3 مرداد 1374 (1995) درخواست عضویت ناظر ایران به همراه مستندات مربوطه تسلیم دبیرخانه این سازمان شد ، اما این درخواست هیچ‌گاه در شورای عمومی مورد بررسی قرار نگرفت و ایران مجددا در 28 تیر 1375 (1996) درخواست عضویت کامل را به مدیر کل سازمان جهانی تجارت ارائه داد. اما علی‌رغم درخواست‌های مکرر ایران در جلسات و نشست‌های مختلف تا پنج‌سال درخواست الحاق ایران به دلیل مخالفت‌های آمریکا حتی در دستور کار جلسات شورای عمومی نیز قرار نمی‌گرفت تا اینکه بعد از نشست‌های رسمی و غیررسمی متعدد در 18 اردیبهشت 1380 (2001) درخواست عضویت ایران برای اولین بار در شورای عمومی سازمان جهانی تجارت مطرح شد.

در این نشست پس از طرح موضوع درخواست عضویت ایران ، نماینده آمریکا اظهار داشت که دولت آمریکا مشغول بررسی داخلی این موضوع است و آمریکا اکنون در موقعیتی نیست که در خصوص درخواست الحاق ایران بحث کند.

این جمله در بیست نشست بعدی دیگر که در خلال سال‌های 1380 تا 1383 برگزار شد عینا تکرار می‌شد و این اقدام دولت آمریکا از طرف کشورهای در حال توسعه نیز مورد انتقاد قرار گرفت تا اینکه در 24 آبان 1383 (2004) در خلال مذاکرات هسته‌ای ایران (تهران)، اتحادیه اروپا در قبال تعلیق موقت فعالیت‌های چرخه سوخت ایران، متعهد به حمایت فعال از درخواست الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت شد.

با این وصف در بیست و یک و بیست و دومین نشست شورای عمومی سازمان جهانی تجارت نیز که درخواست الحاق عراق و افغانستان با حمایت آمریکا مطرح شد، هیچ اقدام جدی از طرف اتحادیه اروپا برای عضویت ایران به عمل نیامد تا اینکه در اسفند ماه 1383 (2005) در جریان سفر اروپایی رییس جمهور آمریکا، سران کشورهای اروپایی خواستار انعطاف آمریکا در قبال ایران برای الحاق به WTOدر جهت مهار برنامه‌های هسته‌ای ایران شدند.

سرانجام در نشست بیست و سوم شورای عمومی سازمان تجارت جهانی در 5 خرداد 1384 (2005) درخواست الحاق ایران به اجماع رسید و ایران به عضویت ناظر سازمان جهانی تجارت درآمد و روند عضویت و الحاق ایران آغاز شد.

مرکز پژوهشها افزود: شرایط فعلی کشور ما در فرآیند الحاق به گونه‌ای است که علی‌رغم پذیرش درخواست الحاق ایران در شورای عمومی، مراحل بعدی الحاق یعنی تشکیل گروه کاری و تعیین رییس آن به دلیل وجود برخی موانع داخلی و خارجی همچنان با موانعی همراه است ضمن اینکه از زمان تهیه اولین گزارش رژیم تجاری در سال 1378 تا تیرماه 1386 ، دستکم 9 ویرایش مختلف از این گزارش تهیه شده و در تیرماه 1386 به تصویب هیئت وزیران نیز رسیده است و با این حال روند کار به علت وجود برخی اختلاف‌ها و سوء تفاهم‌ها میان وزارت بازرگانی و وزارت امور خارجه هنوز به مرحله انجام نرسیده است.

مرکز پژوهشها سپس ضمن بررسی مزایای الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت افزود: هدف اصلی و نگرش ایران به WTO نباید صرفا الحاق باشد؛ بلکه هدف اصلی باید توسعه تجارت ملی باشد و تعیین اینکه الحاق به WTO به نفع این توسعه است یا به ضرر آن نیز به نتایج مذاکرات ایران با گروه کاری و نشست شورای عمومی این سازمان باز می‌گردد. این مذاکرات دشوارترین و فنی‌ترین مذاکرات بین‌المللی است که مستلزم قابلیت‌ها و توانمندی‌های بالا و برخوردار از اطلاعات و تحقیقات گسترده است.

البته خود الحاق به تنهایی نیز منافعی در بر دارد زیرا این امکان را فراهم می‌کند که سیاست‌های تجاری در محیطی با ثبات و با قابلیت‌ پیش‌بینی اتخاذ شوند و در نتیجه راهبرد ملی بلندمدت توسعه‌ای مورد نظر کشور محقق شود.

مرکز پژوهشها سپس مهمترین ثمره الحاق را تضمین ثبات رفتار تجاری طرف‌های تجاری در بازارهای صادراتی دانست و افزود: بنابراین مزایای الحاق در کشورهایی بیشتر خواهد بود که از مزیت‌های صادراتی برخوردار بوده و صادرات نقش مهمی در سیاست توسعه ملی آنها ایفا می‌کند در این فضا امنیت و قابلیت پیش‌بینی پذیری بازارهای پیش‌روی محصولات صادراتی افزایش می‌یابد و ابزارهای حقوقی لازم برای برخورد با رفتارهای تبعیض آمیز و غیرمنصفانه فراهم می‌شود.

مرکز پژوهشها یکی دیگر از مزایای الحاق را امکان مشارکت در اتخاذ تصمیمات بین‌المللی و امکان تغییر برخی قواعد تجاری در سطح جهانی ذکر کرده و افزود: همسانی قوانین و مقررات داخلی با مقررات بین‌المللی یکی از مزایای دیگر الحاق است که به امنیت و شفافیت فضای تجاری در کشور کمک می‌کند ولی فراهم سازی این فضا در کشورهایی که امکان دارد از واردات لطمه ببینند می‌تواند تهدیداتی را نیز به اقتصاد کشور وارد کند و اقتصاد ملی و تولید داخلی را به مخاطره اندازد.

مرکز پژوهشها سپس با تشریح برخی تهدیدات ناشی از الحاق کشور به سازمان جهانی تجارت افزود: یکی از نقاط تهدید ناشی از الحاق به WTOپذیرش مطلق حقوق کمتر و تعهدات فراتر از سازمان جهانی تجارت است که امکان دارد در فرآیند مذاکرات به کشور متقاضی تحمیل شود و البته تا زمانی که الحاق پایان نیافته است، الزامات الحاق تعهدآور نیستند ولی از کشورهای در حال الحاق انتظار می‌رود که اقدامات محدود کننده اعمال نکنند، ضمن اینکه ایجاد گشایش اساسی در بازار آنها منوط به عضویت کامل در این سازمان است تا انگیزه دائمی و ملموس برای انجام سریع مذاکرات ایجاد شود.

از سوی دیگر نظام تعرفه‌ای برخی کشورهای عضو WTOتعرفه یک ستونه و برخی دیگر تعرفه چند ستونه است که ساختار تعرفه‌ای یک ستونه شامل یک دسته از نرخ‌ها، صرف‌نظر از منبع کالاها و مبدا آنها و سایر عوامل است. بر عکس تعرفه چند ستونی امکان وجود چند نرخ تعرفه را برای هر طبقه از کالاها میسر می‌سازد. در نظام تعرفه چند ستونی برخی از کشورها مشمول نرخ تعرفه پایین می‌شوند و برخی بر عکس مشمول نرخ تعرفه بالاتر قرار می‌گیرند و به این ترتیب ساختار نظام تعرفه چند ستونی با برقراری تبعیض بین کشورها همراه است.

برای مثال برخی کشورهای عضو WTOدارای تعرفه یک ستونی هستند و برای واردات خود از کشورهای غیر عضو درست همانند کشورهای عضو عمل کرده و تعرفه های تبعیض آمیزی مقرر نمی‌کنند. بنابراین یک کشور غیرعضو می‌تواند از این فرآیند منتفع شود زیرا هیچ تعهدی را متقبل نشده ولی از تعرفه‌های مشابه با دیگر کشورها به نفع صادرات خود منتفع می‌شود. این شرایط موجب می‌شود که برخی کشورها بتوانند از منافع آزادسازی تجارت بدون تقبل هیچ‌گونه تعهد متقابل استفاده کنند که به این امر «سواری مجانی» می‌گویند که البته این کشورها از جهات دیگر متضرر می‌شوند، زیرا عدم انجام آزادسازی آنها را از منافعی مانند افزایش رقابت، کاهش هزینه‌ و ... محروم می‌کند.

مرکز پژوهشها در پایان راهکارهایی برای عضویت مرحله‌ای ایران در سازمان جهانی تجارت ارائه داد.

پیشنهاد سردبیر
اخبار برگزیده
ارسال نظر
 
نام کامل :
ایمیل :
متن :
تعداد کاراکتر 0 از 4000

آخرین اخبار