سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س)
PrintPageچاپPrintPageچاپ با عکس ToFriendارسال به دوستان Whatsapp google_plus Line twitter

‌جایی که چاقوی جراحی به نسخه کمک می‌کند

سرویس فرهنگی
کتابخانه مجلس برای تصویربرداری یکی از نسخه‌های نفیس خود ناچارشد شیرازه آن را بشکافد تا به نسخه آسیبی نرسد و تصویر مناسبی به دست آید
یکشنبه 4 اردیبهشت 1390 ساعت 11:53
‌جایی که چاقوی جراحی به نسخه کمک می‌کند کتابخانه مجلس برای تصویربرداری یکی از نسخه‌های نفیس خود ناچارشد شیرازه آن را بشکافد تا به نسخه آسیبی نرسد و تصویر مناسبی به دست آید http://cdn.icana.ir/d/019/3342.jpg ‌جایی,که,چاقوی,جراحی,به,نسخه,کمک,می‌کند Icana

به گزارش خبرگزاری خانه ملت(www.icana.ir)، به نقل از کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس، کتابخانه مجلس در راستای انتشار آثار مکتوب ارزشمند و نفیس این بار بنا دارد که یکی از نسخه‌های خطی منحصر به فرد و ارزشمند نهج‌البلاغه به خط شیخ‌زاده سهرودی از شاگردان یاقوت مستعصمی را به صورت عکسی منتشر کند.

در این راستا از نخستین اقدامات به منظور جلوگیری از آسیب‌های احتمالی هنگام تصویربرداری، بازکردن شیرازه نسخه و برگ‌برگ نمودن آن است. این کار بر چگونگی و بالابردن کیفیت تصویر‌برداری نیز اثر بسیار دارد. در واقع کم‌خطرترین راه و مطلوب‌ترین آن برای مراقبت از نسخه قلمداد می‌شود. گفتگوی خبرنگار سایت کتابخانه مجلس با مدیر بخش مرمت این کتابخانه حسنعلی جعفریان را در این رابطه می‌خوانید:

برای مراقبت بیشتر از نسخه نفیس نهج‌البلاغه‌ای که کتابخانه قصد انتشار آن را دارد، در هنگام تصویر برداری کارشناسان مرمت نیز حضور داشتند. در عمل برای تصویر‌برداری مسطح از صفحات کتاب با مشکلی مواجه شدیم، چرا که به دلیل شیرازه محکم و فشرده دورتادور تمام صفحات کتاب وقتی باز می‌شد به صورت قوس‌دار و خارج از حالت طبیعی کشیده می‌شد، و بخش‌هایی هم حالت موج‌دار به خود می‌گرفت. این مسئله زیبائی و یکنواختی تصویرها را شدیداً تحت تأثیر قرار می‌داد.

جعفریان با اشاره به ظرافت هنری که در برگ‌های این نسخه به کار رفته گفت: در بررسی‌های اولیه مشخص شد که کاغذ متن و حاشیه دو نوع کاغذ متفاوت از نظر ساختار و رنگ است که به طرز هنرمندانه‌ای بر روی یکدیگرانطباق داده شده و دور تا دور محل اتصال دو کاغذ به طرز بسیار زیبای خط‌کشی‌های رنگی و جدول‌بندی شده و بالطبع در زیباترکردن و ارزش‌مند نمودن اثر هم سهم زیادی را ایفا کرده است. متن و حاشیه کردن کتب خطی از هنرهای ظریفی است که روی  بسیاری از نسخه‌های سلطنتی و نفیس انجام می‌شده و پیرامون آن می‌توان مفصل سخن گفت اما فعلاً مجال پرداختن به آن نیست، و انشاءالله بعداً به طور مفصل  درباره آن صحبت خواهم کرد. اما همین دو تکه بودن کاغذ و استفاده از چسب برای اتصال آن‌ها یعنی متن و حاشیه باعث می‌شود که خیسی چسب روی کاغذها اثر بگذارد و پس از چسباندن کاغذ متن یا کاغذ حاشیه موج بردارد. در واقع چون در این تکنیک کاغد متن در دل کاغذ حاشیه قرار می‌گیرد گاهی تأثیراتی روی یکدیگر می‌گذارند که این تأثیرات دلائل مختلفی را دارد. برای مثال اگر راه ساخت کاغذها  یا مقاومت ساختاری الیاف کاغذها در راستای یکدیگر نباشد و عمود برهم قرارگیرد تأثیرات پیچشی بر روی هم می‌گذارند که در شرایط مختلف متفاوت خواهد بود. البته این مسئله گاهی می‌تواند محاسنی را هم در بر داشته باشد.

مدیر بخش مرمت کتابخانه مجلس تأکید کرد: در این مورد بخصوص برای این که بهتر بتوان تصویر‌برداری از کتاب را انجام داد و با توجه به شرایط خاص این نسخه از جهت نفاست تصمیم بر آن شد برگ‌های آن که به صورت جزوه‌بندی است از هم باز شود و کتاب به صورت ورق‌ورق تصویر برداری شود. در واقع روش صحافی و شرایط فیزیکی کتاب به گونه‌ای بود که خوشیختانه جدا کردن جلد و اجزاء کتاب از یکدیگر، و در مراحل نهائی دوختن و جلد کردن آن را دچار مشکل نمی‌کرد. و بر این اساس با دقت و خیال راحت شیرازه از هم باز شد و تصویربرداری انجام گرفت. این توضیح را هم بدهم که کار ساخت و صحافی نسخه مزبور در دوره‌های مختلف صورت گرفته و در واقع متن و حاشیه شدن آن در دورانی بعد از کتابت انجام گرفته است، و با تغییر کادر اصل بالطبع جلد آن هم عوض شده است.

جعفریان در ادامه گفت: اجزای کتاب جدا و اوراق آن پاکسازی و مورد بازدید کارشناسی قرار گرفت تا بهترین تصویر را بتوان از آن گرفت و نهایتاً با صبر و حوصله و همکاری کارشناسان بخش مرمت کتاب مجلد گردید. طبیعتاً در این فرایند به جز تعویض نخ‌های دوخت کتاب به هیچ یک از اجزاء دیگر آن آسیب نرسید و این جرای کار روی اصلاً قابل تشخیص نیست.

وی اضافه کرد: تعویض نخ‌های دوخت خودش کمک زیادی به مقاومت برخی نسخه‌ها و قوام شیرازه‌بندی جلد آن‌ها خواهد داشت، تا آنجا که در مواردی برای بعضی از نسخ خطی این کار انجام می‌گیرد.

جعفریان در پایان ابراز امیدواری کرد: انشاءالله که مجموعه تلاش همکاران کتابخانه در بخشهای مختلف تصویر برداری، مرمت، چاپ و انتشار بتواند نسخه‌ای نفیس و ارزشمند را زینت بخش کتابخانه‌های کوچک و بزرگ کند و گنجی دیگر از ذخایر فرهنگ و هنر ایران را در معرض نگاه هنرسنجان قرار دهد.

پیشنهاد سردبیر
اخبار برگزیده
ارسال نظر
 
نام کامل :
ایمیل :
متن :
تعداد کاراکتر 0 از 4000