Print چاپ خبر SendEmail ارسال به دوستان
fa ICANA http://www.icana.ir//KM_media/image/2011/02/959_thum.jpg 2011-12-12T10:27:20+03:30 2011-12-12T10:27:20+03:30
گزارش کمیسیون اصل 44 قانون اساسی در صحن علنی مجلس قرائت شد؛
۰۷ دی ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۲۷
متن کامل گزارش کمیسیون اصل 44 درباره واگذاری سهام شرکت‌های دولتی
متن کامل گزارش کمیسیون اصل 44 درباره واگذاری سهام شرکت‌های دولتی
سرویس: صحن
گزارش کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اصل 44 قانون اساسی در رابطه با واگذاری سهام شرکت های دولتی در صحن مجلس قرائت شد.

به گزارش خبرگزاری خانه ملت٬ هادی قوامی سخنگوی کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اصل 44 گزارش این کمیسیون در رابطه با عملکرد واگذاری سهام شرکت‌های دولتی را که دارای 9 بخش است، در صحن علنی مجلس قرائت کرد.

این گزارش مربوط به سال 89 و سه ماهه اول سال 1390، به شرح زیر می باشد:

مقدمه

سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی در بندهای مختلف از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ و در حال حاضر اجرا می‌شود. این سیاست‌ها اهداف مختلفی از جمله شتاب بخشیدن به رشد اقتصاد ملی، ارتقا کارایی بنگاه‌های اقتصادی و بهره‌وری منابع مادی، انسانی و فناوری، افزایش رقابت‌پذیری در اقتصاد ملی و نظایرآن را دنبال می‌کند. با اندکی تأمل در این سیاست‌ها می‌توان دریافت که دستیابی به اهداف آن، جز در سایه حضور فعال بخش‌های غیردولتی (خصوصی و تعاونی) در فعالیت های اقتصادی کشور میسر نخواهد بود. در تأیید این نظر می‌توان به بخشی از سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در مورد این اصل که به توسعه بخشهای غیردولتی اختصاص یافته است اشاره نمود. در این رابطه، واگذاری سهام بنگاه‌های دولتی به بخشهای غیردولتی و نیز رفع موانع سرمایه‌گذاری و توانمندسازی این بخش، قطعاً از راههای توسعه بخش مذکور است که در بندهای (الف) و (ج) سیاستها به این موضوع تأکید شده است. ازاین‌رو، کمیسیون ویژه نظارت و پیگیری اجرای اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی با توجه به وظیفه نظارتی و پیرو ارسال اولین گزارش در تاریخ 25/8/1388، اینک در چهارمین گزارش کلی خود، عملکرد دستگاههای اجرائی درباره اجرای این سیاستها را مورد ارزیابی قرار داده است و انتظار دارد، راهکارهای لازم در جهت رفع چالشهای پیش رو را با همکاری و هماهنگی دستگاههای اجرائی و نظارتی، پیرو گزارشهای دوم و سوم خویش، به مجلس شورای اسلامی ارائه کند. به همین منظور در این گزارش، عملکرد وزارتخانه‌های نیرو، بازرگانی، جهادکشاورزی، راه و ترابری، صنایع و معادن، نفت، تعاون و ارتباطات و فناوری اطلاعات مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

1- کلیاتی از واگذاری سهام شرکت‌های دولتی پس از ابلاغ سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی

براساس آمار و اطلاعات جدول(1) مشاهده می‌شود که فرآیند واگذاری سهام شرکتهای دولتی در کشور از سال 1384 و پس از ابلاغ سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی، سرعت و شدت بیشتری به خود گرفته است. تا قبل از ابلاغ سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی، یعنی از سال 1370 الی 1384 مجموعاً معادل بیست و هفت هزار و یکصد و پنجاه و پنج میلیارد (27.155.000.000.000)ریال از سهام شرکتهای دولتی به بخش خصوصی واگذار شده که حدود سه درصد(3%) از واگذاری انجام شده در طی دوره (90-1370) را شامل می‌شود. در واقع حدود نود و هفت درصد(97%) واگذاری‌های انجام‌شده در طی سالهای پس از ابلاغ سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی بوده است. در مجموع طی سالهای 1370 الی 1390 معادل هشتصد و هفتاد و نه هزار و نود میلیارد (879.090.000.000.000)ریال از سهام دولت واگذار شده است که سی و نه درصد(39%) آن در قالب طرح توزیع سهام عدالت، بیست و چهار و نیم درصد(5/24%) بابت ردّ دیون دولت و سی و شش و نیم درصد(5/36%) در قالب واگذاری به بخش خصوصی بوده است.

جدول 1- آمار واگذاری سهام شرکتهای دولتی(90-1370)                                      ارقام:  میلیاردریال - درصد

بخش

83-1370

1384

1385

1386

1387

1388

1389(*)

1390(**)

جمع کل

بخش تعاونی

(سهام عدالت)

-

-

21.735

177.437

142.936

-

-

-

342.108

درصد از کل

واگذاریها

-

-

5/2

2/20

3/16

-

-

-

39

بخش خصوصی

27.155

764

3.655

45.018

40.763

119.884

55.436

28.739

321.414

درصد از کل واگذاریها

3

1/0

4/0

1/5

7/4

6/13

3/6

3/3

5/36

رد دیون (بخش

عمومی غیردولتی)

-

-

-

27.482

31.240

59.140

97.705

-

215.568

درصد از کل

واگذاریها

-

-

-

1/3

6/3

7/6

1/11

-

5/24

جمع کل

27.155

764

25.390

249.937

214.939

179.024

153.141

28.739

879.090

درصد از کل

واگذاریها

3

1/0

9/2

4/28

6/24

3/20

4/17

3/3

100

 

مأخذ: سازمان خصوصی‌سازی، تیرماه 1390

(*)- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای قانون بودجه سال 1389 انجام خواهد شد.

(**)- آمار سال 1390، سه‌ماهه است.

جداول کلان مربوط به واگذاری‌ها در انتهای این گزارش ملاحظه شود.


2- واگذاری سهام شرکتهای دولتی در سال 1389 و سه ماهه اول 1390

بر اساس آمار و اطلاعات ارائه شده از سوی سازمان خصوصی‌سازی، در سال 1389 معادل پنجاه و پنج هزار و چهارصد و سی و شش میلیارد (55.436.000.000.000) ریال از سهام دولت در شرکتها و بنگاهها، به بخش غیردولتی واگذار شده است که این رقم در سه ماهه اول سال 1390 معادل بیست و چهار هزار و هشتصد و هفت میلیارد (24.807.000.000.000) ریال بوده است. علاوه بر این، بر اساس این آمار و اطلاعات، بخشی از سهام دولت در شرکتها و بنگاهها نیز طبق احکام قانون بودجه سال 1389، آماده واگذاری بابت ردّ دیون دولت بوده است که به دلیل آماده نبودن مجوزهای لازم برای واگذاری، هنوز در رابطه با واگذاری آنها اقدامی صورت نگرفته است. در جدول(2)، میزان واگذاری سهام شرکتها و بنگاههای دولتی طی سالهای 1389 و 1390 به تصویر کشیده شده است.

جدول 2- ارزش سهام واگذار شده دولت                                                                           ارقام: میلیارد ریال

بخش اقتصادی مربوطه

1389

1390

بخش خصوصی

55436

24807

ردّ دیون دولت

بخش عمومی غیردولتی (*)

49166

-

پیمانکاران (**)

10516

-

بانکها (***)

32107

-

سایر (****)

5917

-

بخش تعاونی ­(سهام عدالت)

-

-

 

مأخذ: سازمان خصوصی‌سازی، تیرماه 1390

- آمار سال 1390، سه ماهه است.

*- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای جزء(ج) بند(8) و جزء(ط) بند(7) ماده‌واحده قانون بودجه سال 1389 انجام خواهد شد.

**- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای جزء(الف-3) بند(8) ماده واحده قانون بودجه سال 1389 انجام خواهد شد.

***- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای جزء(ص) بند(3) ماده واحده قانون بودجه سال 1389 انجام خواهد شد.

****- این واگذاری فعلاً انجام نشده و پس از دریافت مجوز واگذاری، در راستای اجرای ردیف(8) جدول شماره(8) قانون بودجه سال 1389 انجام خواهد شد.

همچنین طبق آمار و اطلاعات سازمان خصوصی‌سازی، در سال 1389 از مبلغ چهل و پنج هزار میلیارد (45.000.000.000.000) ریال درآمد حاصل از واگذاری پیش‌بینی شده در قانون بودجه سال 1389، تنها مبلغ سی و هشت هزار و نود و پنج میلیارد (38.095.000.000.000) ریال آن به خزانه واریز شده است که بیانگر تحقق هشتاد و پنج درصد(85%) درآمد فوق است. این رقم برای سه ماهه اول سال 1390 معادل سی و نه درصد(39%) است. جدول(3) میزان تحقق درآمدهای حاصل از واگذاری سهام شرکتهای دولتی در طی سالهای 1389 و 1390 را نشان می‌دهد.

جدول 3- وضعیت درآمدهای حاصل از واگذاری                                              ارقام: میلیارد ریال

عنوان

1389

1390

تحقق اهداف درآمدهای حاصل از واگذاری

درآمد پیش‌بینی شده در بودجه

45000

45000

مبالغ واریز شده به خزانه

38095

17449

میزان تحقق درآمد پیش‌بینی شده در بودجه

85 %

39 %

 

مأخذ: سازمان خصوصی‌سازی، تیرماه 1390

- آمار سال 1390، سه ماهه است.

بررسیها نشان می‌دهد[1] نه تنها در قانون بودجه سال 1389، اهداف هشتگانه موضوع ماده (29) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) منظور نشده و در تدوین آن دقت لازم به عمل نیامده، بلکه فرآیند جذب، تخصیص و مصرف این وجوه نیز انحراف داشته و یا در مواردی تحقق نیافته است.

در رابطه با بند(1) ماده(29) موضوع ایجاد خوداتکائی برای خانواده‌های محروم و مستضعف و تقویت تأمین اجتماعی، در سال 1389 هیچ اعتباری از طرف وزارت رفاه و تأمین اجتماعی در اختیار دستگاههای ذی‌ربط شامل کمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بهزیستی و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور قرار نگرفته است. همچنین در رابطه با بند(4) ماده(29) موضوع اعطاء تسهیلات(وجوه اداره شده) برای تقویت تعاونیها و نوسازی و بهسازی بنگاههای اقتصادی غیردولتی با اولویت بنگاههای واگذار شده و نیز برای سرمایه‌گذاری بخشهای غیردولتی در توسعه مناطق کمتر توسعه‌یافته و تقویت منابع بانک توسعه تعاون، در سال 1389 اعتباری در اختیار وزارت تعاون قرار نگرفته و با توجه به واگذار نشدن اعتبارات به بخش تعاون، اهداف بندهای(ب) و(ج) سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی، از محل اعتبارات مذکور تاکنون محقق نشده است. در راستای اجرای بند(3) ماده (29) موضوع ایجاد زیربناهای اقتصادی با اولویت مناطق کمتر توسعه‌یافته نیز، جدول توزیع اعتبارات مربوط به این بند در سال 1389 هنوز تهیه نشده است تا درنتیجه به تصویب هیأت وزیران برسد و در اختیار شورای برنامه‌ریزی و توسعه استانها قرار گیرد.

در رابطه با واگذاری سهام شرکتهای دولتی نیز بر اساس جزء(د) بند(8) قانون بودجه سال 1389 کل کشور، دولت مکلف است، تا کلیه سهام و مدیریت تمامی شرکتهای دولتی اصلی و عملیاتی مشمول گروه(یک) را که تا پایان سال 1388 واگذار نگردیده و همچنین شرکتهای دولتی مشمول گروه(دو) ماده(2) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی را، به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی واگذار نماید. از این‌رو سازمان خصوصی‌سازی باید بر اساس مصوبه هیأت واگذاری، سهام تعداد چهارصد و هشتاد و نه شرکت غیرصدر اصل چهل و چهارم(44) (گروه یک) و سهام سی و پنج شرکت مشمول صدر اصل چهل و چهارم(44) (گروه دو)، جمعاً پانصد و بیست و چهار شرکت را در سال 1389 به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی واگذار نماید. در جدول(4)، فهرست دستگاههای اجرائی و شرکتهای مادرتخصصی و تعداد شرکتهای قابل واگذاری زیرمجموعه آنها آمده است.

جدول 4- وضعیت برنامه وعملکرد دستگاههای‌اجرائی وشرکتهای‌مادرتخصصی درواگذاری‌سهام‌شرکتهای‌دولتی طبق‌قانون‌بودجه سال1389

ردیف

شرکت مادرتخصصی

گروه ‹یک›

گروه ‹دو›

جمع کل

برنامه

عملکرد

برنامه

عملکرد

برنامه

عملکرد

1

وزارت امور اقتصاد و دارایی

0

0

6

6

6

6

2

ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

0

0

12

1

12

1

3

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

45

17

3

0

48

17

4

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

128

26

1

0

129

26

5

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

0

0

1

0

1

0

6

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

0

0

1

0

1

0

7

مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق(توانیر)

77

9

0

0

77

9

8

سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران

29

0

0

0

29

0

9

تولید محصولات کشاورزی، دامی و منابع طبیعی

9

2

0

0

9

2

10

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

1

0

0

0

1

0

11

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

3

0

0

0

3

0

12

راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

1

0

0

0

1

0

13

عمران و بهسازی شهری ایران

29

0

0

0

29

0

14

مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

1

0

0

0

1

0

15

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

1

0

0

0

1

0

16

وزارت مسکن و شهرسازی

1

0

0

0

1

0

17

ملی نفت ایران

20

2

6

0

26

2

18

وزارت راه و ترابری

1

0

1

0

2

0

19

ساتکاب

3

3

1

0

4

3

20

ملی صنایع پتروشیمی

31

13

1

0

32

13

21

ملی گاز ایران

0

0

1

0

1

0

22

وزارت صنایع و معادن

0

0

1

0

1

0

23

سازمان خصوصی­سازی

54

12

0

0

54

12

24

مدیریت منابع آب ایران

22

12

0

0

22

12

25

راه آهن ج.ا.ا

13

8

0

0

13

8

26

بازرگانی دولتی

7

4

0

0

7

4

27

خدمات کشاورزی

4

0

0

0

4

0

28

سازمان تربیت بدنی

3

0

0

0

3

0

29

وزارت بازرگانی

2

0

0

0

2

0

30

وزارت جهاد کشاورزی

1

0

0

0

1

0

31

هواپیمایی ج.ا.ا (هما)

2

1

0

0

2

1

32

وزارت نیرو

1

0

0

0

1

0

جمع کل

489

108

35

7

524

115

 

طبق عملکرد سازمان خصوصی‌سازی طی سال 1389، مجموعاً بالغ بر پنجاه و پنج هزار و سیصد و پنجاه و هفت میلیارد (55.357.000.000.000)ریال از سهام شرکتهای دولتی و متعلق به دولت به روشهای تدریجی، ترجیحی و بلوکی به بخش غیردولتی واگذار شده است. در این رابطه آمار و اطلاعات جدول(5) حاکی از آن است که نود و سه درصد(93%) واگذاریهای شرکتهای دولتی به روش بلوکی بوده است و فقط حدود هفت درصد(7%) از طریق روش تدریجی و ترجیحی واگذار شده است.

جدول 5- واگذاری سهام شرکتهای دولتی در سال 1389 (به تفکیک روش واگذاری)

روش واگذاری

تعداد سهام

ارزش سهام (میلیارد ریال)

نسبت به مبلغ

تدریجی

829423620

2544

4 %

ترجیحی

568497056

1791

3 %

بلوکی

8160707861

51021

93 %

جمع کل

9558628537

55357

100 %

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

آمار و اطلاعات جدول (6) نیز حاکی از آن است که واگذاری سهام شرکتهای دولتی حدود چهل و هفت درصد(47%) از طریق مزایده و سی و چهار درصد(34%) از طریق بورس و هجده درصد(18%) از طریق فرابورس بوده است. در این سال، هیچ سهامی از طریق مذاکره واگذار نشده است.

جدول 6- واگذاری سهام شرکتهای دولتی در سال 1389 (به تفکیک نوع واگذاری)

نوع واگذاری

تعداد سهام

ارزش ناخالص سهام به‌علاوه سود فروش اقساطی

(میلیارد ریال)

نسبت به مبلغ

(درصد)

بورس

4719023876

18625942

34 %

مزایده

1543390177

26243706

47 %

فرابورس

3126470909

9882708

18 %

مذاکره

66465354

219092

0

ردّ دیون

103278221

385679

1

جمع کل

9558628537

55357127

100

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

در بخش بعدی به تفصیل اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی در دستگاههای اجرائی پرداخته می‌شود. به این منظور عمدتاً موضوع واگذاری سهام شرکتهای دولتی و همچنین اقدامات حمایتی انجام شده در دستگاههای اجرائی در جهت حمایت و توانمندسازی بخشهای خصوصی و تعاونی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

3- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت نیرو

وزارت نیرو با توجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادرتخصصی ذیل است:

الف- شرکت مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

ب- شرکت مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)

پ- شرکت مدیریت منابع آب ایران

ت- شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور(آبفا)

 

3-1- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:در ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی مورد بررسی قرار می­گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

شرکت مادرتخصصی ساتکاب با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد چهار شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از شرکت خدمات مهندسی برق (مشانیر)، شرکت آب و برق کیش، شرکت صنایع برق(صبا) و شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس. در جدول (7)، وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ساتکاب آمده است.

جدول 7- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ساتکاب

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده (میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ساتکاب

گروه یک

خدمات مهندسی برق (مشانیر)

120108

64786

660201

94/53

گروه یک

آب و برق کیش

154000

1539

13798

1

(*)

تولید کانال پیش‌ساخته و قطعات بتنی گیلان

1000

24

92

4/2

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

(*)- این شرکت جزء برنامه واگذاری در سال 1389 نبوده و صرفاً طبق حکم جزء ‹ و› بند ‹8› قانون بودجه سال 1389 واگذار شده است[2].

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای زیر مجموعه ساتکاب، حاکی از آن است که شرکتهای خدمات مهندسی برق (مشانیر)، آب و برق کیش و تولید کانال پیش‌ساخته و قطعات بتنی گیلان در سال 1389 به بخش غیردولتی واگذار شده اما شرکتهای صبا و مهندسین مشاور مهاب قدس واگذار نشده است. وضعیت شرکتهای واگذار نشده به شرح ذیل است.

شرکت صنایع برق (صبا): طبق گزارش وزارت نیرو، دلیل واگذار نشدن شرکت صبا، صرفاً عدم تعیین تکلیف شرکتهای توزیع، تولید و آبفا اعلام شده است. لذا در صورت مشخص شدن تکلیف شرکتهای مذکور، شرکت صبا مشکلی برای واگذاری ندارد.

شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس: طبق گزارش وزارت نیرو، دلیل واگذار نشدن شرکت مهاب قدس، عدم واگذاری سهام شرکت صبا اعلام شده است.

در مجموع عمده دلایل مطرح شده درخصوص عدم واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ساتکاب، اولاً وجود سهم مدیریتی و تأثیرگذار صبا در شرکتهای توزیع، تولید و آبفا می‌باشد. ثانیاً چرخة پیچیده و طولانی آماده‌سازی شرکتهای توزیع، تولید و آبفا برای واگذاری است.

ب- شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)

شرکت مادرتخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر) با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد هفتاد و هفت شرکت و بنگاه زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. تمامی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند. این شرکتها شامل سی و پنج شرکت تولید نیروی برق، سی و نه شرکت توزیع نیروی برق، شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران و سازمان انرژی‌های نو ایران و سازمان بهره‌وری انرژی ایران است. در جدول(8) وضعیت واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی توانیر آمده است.

جدول 8- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی توانیر

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام

واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

توانیر

گروه یک

مپنا (مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران) (*)

7950000000

979780

3053

01/0

گروه یک

مدیریت تولید برق آذربایجان غربی

10000

4000

19700

40

گروه یک

مدیریت تولید برق مشهد

25000

10000

9100

40

گروه یک

مدیریت تولید برق قم

50000

20000

4400

40

گروه یک

نیروگاه قم (*)

-

-

6016000

95

گروه یک

نیروگاه خوی (*)

-

-

3265635

95

گروه یک

نیروگاه مشهد (*)

-

-

1705000

95

گروه یک

مدیریت تولید برق گیلان

10000

4900

27500

49

گروه یک

نیروگاه گیلان (*)

-

-

10900000

95

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390.

(*)- این شرکتها جزء برنامه واگذاری در سال 1389 نبوده‌اند و صرفاً طبق حکم جزء ‹ و› بند ‹8› قانون بودجه سال 1389 واگذار شده‌اند[3].

 

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه توانیر، حاکی از آن است که در شرکت مادرتخصصی توانیر، صرفاً تعداد نه(9) شرکت زیرمجموعه در طی سال 1389 واگذار شده است. شرکت مدیریت تولید برق قم و نیروگاه قم نیز بابت ردّ دیون دولت به سازمان تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی واگذار شده‌اند. شرکتهای مدیریت تولید برق آذربایجان غربی، مدیریت تولید برق مشهد و مدیریت تولید برق گیلان نیز به بخش غیردولتی واگذار شده‌اند.

تعداد سی و یک شرکت تولید نیروی برق و نیز تعداد سی و نه شرکت توزیع نیروی برق، به‌دلیل انجام اصلاح ساختار هنوز واگذار نشده‌اند. طبق گزارش وزارت نیرو، مشکلات اساسی نیروگاهها برای واگذاری عبارتند از:

- نهائی نشدن نحوه ثبت سوخت به نرخ آزاد در نیروگاهها

- وجود طرحهای توسعه‌ای در برخی از نیروگاهها و عدم تمایل متقاضیان و خریداران برای انجام طرحهای توسعه‌ای

- مشکلات نقدینگی صنعت برق و افزایش مطالبات پیمانکاران و درنتیجه بروز مشکلاتی در روند اجرائی نیروگاهها

علاوه بر این وزارت نیرو مشکلات اساسی شرکتهای توزیع نیروی برق برای واگذاری را به این ترتیب عنوان کرده است:

- نامشخص بودن نحوه تضمین پرداخت مابه‌التفاوت نرخ برق از سوی دولت به شرکتهای توزیع تا زمان آزادسازی کامل نرخ برق

- عدم فعال شدن بخش رگولاتوری صنعت برق در ارتباط با فعالیتهای شرکتهای توزیع توسط بخش خصوصی

- نامشخص بودن نحوه توسعه شبکه در شرکتهای توزیع و شهرها پس از واگذاری این شرکتها به بخش خصوصی

- لزوم اصلاح اساسنامه و مقررات حاکم بر این شرکتها به‌منظور فراهم آوردن امکان ادارة آنها توسط بخش خصوصی

- مشکلات نقدینگی و مطالبات پیمانکاران و بروز مشکلاتی در روند اجرائی شرکتهای مزبور

ج- شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران

شرکت مدیریت منابع آب ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد بیست و دو شرکت و بنگاه زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. حوزه فعالیت این شرکتها به استثناء شرکت تولیدی سیمان کارون، فعالیت خدمات بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری است. در جدول(9) وضعیت واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران آمده است.

جدول 9- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام

واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام

واگذار شده

مدیریت منابع آب ایران

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی زرینه‌رود (*)

100

2

5

2

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت ساوه

100

49

2475

49

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی زهره و جراحی

1000

490

1541

49

گروه یک

بهره‌برداری و انتقال آب جنوب شرق کشور

5000

2450

5707

49

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت گلپایگان

100

49

592

49

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی دشت قزوین

100

49

580

49

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان تهران

100

49

18709

49

گروه یک

بهره‌برداری و توزیع آب مازندران

1000

490

2455

49

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر

1000

490

315

49

گروه یک

بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری ناحیه کرخه و شاور

1000

490

1569

49

-

میراب زاینده‌رود (*)

1000

490

7521

49

گروه یک

سیمان کارون

208833000

198390

513

09/0

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه1390

(*)- این شرکتها جزء برنامه واگذاری در سال 1389 نبوده‌اند و صرفاً طبق حکم جزء(و) بند(8) قانون بودجه سال1389 واگذار شده‌اند[4].

 

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه مدیریت منابع آب ایران، حاکی از آن است که در شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران، صرفاً تعداد دوازده شرکت طی سال 1389 به بخش غیردولتی واگذار شده است. شرکتهای بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی زرینه‌رود و میراب زاینده‌رود نیز خارج از برنامه قانون بودجه سال 1389 واگذار شده‌اند.

بنابراین در حال حاضر تعداد ده(10) شرکت زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران به بخش غیردولتی واگذار نشده است. طبق گزارش وزارت نیرو، اهم مشکلات اساسی شرکتها و بنگاه‌های موجود در بخش منابع آب برای واگذاری به بخش خصوصی عبارتند از:

- نامشخص بودن نرخ واقعی آب و نبود مابه‌التفاوت نرخ تکلیفی در مقایسه با نرخ واقعی و درنتیجه کاهش انگیزه سرمایه‌گذاران

- انباشت نیروی انسانی در این شرکتها

- لزوم تعیین تکلیف و شفافیت در توسعه شبکه‌های آبیاری و زهکشی

- لزوم ساماندهی و شفاف کردن حسابها و اموال و امکانات شرکتهای آب منطقه‌ای قبل از واگذاری آنها به‌دلیل پیچیدگی و مشکلات فراوان خاص هر یک از شرکتها و مناطق

- وجود حساسیتهای بالا در موضوع آب در مناطق مختلف کشور به‌خصوص در مناطق مرزی با عنایت به لزوم واگذاری تأسیسات مربوط

د- شرکت مادرتخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشور(آبفا)

با توجه به اینکه شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی آبفا، مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند و واگذاری شرکتهای گروه(دو) تا پایان سال 1393 فرصت دارد، عملکردی درخصوص واگذاری سهام این شرکتها از سوی وزارت نیرو ارائه نشده است.

3-2- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخشهای خصوصی و تعاونی

- تمهید مقدمات لازم برای مشارکت بخش خصوصی در احداث نیروگاههای برق آبی

- بسترسازی برای اجرای طرحهای تأمین آب

- امکان استفاده از تسهیلات مربوط به ارز خودگردان وزارت نیرو

- اعطاء کمکهای حمایتی تحت عنوان وجوه اداره شده

- ارائه تسهیلات از حساب ذخیره ارزی به‌منظور کاهش تلفات و افزایش راندمان مصرف سوخت نیروگاه

- ارائه مشوقهایی نظیر برخورداری از نرخهای بالاتر جهت کاهش تلفات شبکه

- تعدیل نرخ خرید برق با احتساب آثار ناشی از مزایای انرژی‌های نو

- بازبینی فرایند صدور مجوزها و یا سایر اقدامات لازم برای شفاف‌سازی انجام فعالیتهای اقتصادی

- معرفی پروژه‌های مجموعه وزارت نیرو جهت استفاده از تسهیلات مالی ناشی از انتشار اوراق مشارکت ریالی و ارزی، بهره‌مندی از وام بانک جهانی و وام بانک توسعه اسلامی

- کمک به ایجاد تشکلها و تعاونیها در حوزه‌های شبکه‌های آبیاری و زهکشی

4- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت بازرگانی

طبق قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی و نیز آئین‌نامه تشخیص، انطباق و طبقه‌بندی فعالیتها و بنگاه‌های اقتصادی، وزارت بازرگانی دارای سه شرکت زیرمجموعه شامل، صندوق ضمانت صادرات ایران، شرکت فرش ایران و شرکت سهامی نمایشگاههای بین‌المللی ج.ا.ا می‌باشد که از این بین، صندوق ضمانت صادرات ایران مشمول فعالیتهای گروه (دو) و دو شرکت دیگر مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند.

وزارت بازرگانی به‌صورت غیرمستقیم و از طریق شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران چهارده شرکت زیرمجموعه «غله و بازرگانی» دارد که همگی مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران، علاوه ‌بر شرکتهای مذکور، دارای هشت شرکت زیرمجموعه دیگر نیز می‌باشد که همگی آنها مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند. این شرکتها عبارتند از شرکتهای خدمات آنفورماتیک راهبر، سردخانه زراعی تهران(عاجکو)، سردخانه بزرگ فارس، سردخانه سام، حمل و نقل بین‌المللی خلیج فارس، بین‌المللی بازرسی کالای تجاری ایران(ترانیکس)، حمل و نقل و خدمات دریایی آبادان و کشت و صنعت سردسیر

4-1- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران

وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت بازرگانی دولتی ایران در جدول(10) آمده است. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که در شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران، صرفاً تعداد سهام چهار شرکت طی سال 1389 به بخش غیردولتی واگذار شده است. واگذاری مربوط به شرکت ایران ترانیکس در قالب سهم‌الشرکه بوده است. این شرکت از سال 1372 غیرفعال بوده و از طرف سازمان خصوصی‌سازی به‌صورت مزایده واگذار شده است.

 

جدول 10- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

بازرگانی دولتی ایران

گروه یک

ایران ترانیکس (سهم‌الشرکه)

-

-

155

-

گروه یک

بین‌المللی بازرسی کالای تجاری ایران

500

2

3052

42/0

گروه یک

حمل و نقل خدمات دریایی آبادان

3000000

45000

14143

5/1

گروه یک

سردخانه زراعی تهران - عاجکو

2000

2000

13859

100

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت­ماه 1390

 

ب- سایر بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی

- شرکت سهامی فرش ایران:طبق مصوبه هیأت واگذاری مقرر شد سهام شرکت سهامی فرش ایران در سال 1390 از طریق فرابورس واگذار گردد. با این حال قرار است موضوع واگذاری سهام این شرکت مجدداً در کارگروهی متشکل از وزیران صنعت، معدن و تجارت، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و امور اقتصادی و دارایی مورد بررسی قرار گیرد.

- شرکت سهامی نمایشگاههای بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران:طبق برنامه واگذاری سال 1389، باید صد درصد(100%) سهام شرکت سهامی نمایشگاههای بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران به بخش غیردولتی واگذار می‌گردید که با توجه به واگذاری آن به سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح(ساتا) و دستور رئیس جمهور مبنی بر لغو این معامله، مقرر شد مجدداً این شرکت در سال 1389 واگذار گردد. اما در نهایت طبق نظر دفتر رئیس جمهور مقرر گردید که چهل و نه درصد(49%) سهام این شرکت به بخش خصوصی واگذار گردد و پنجاه و یک درصد(51%) آن در مالکیت وزارت صنعت، معدن و تجارت باقی بماند. تصویب این تصمیم أخیر در دستور کار دولت قرار دارد.

- صندوق ضمانت صادرات ایران:واگذاری سهام صندوق ضمانت صادرات ایران نیز به علت اینکه این شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشد، تا پایان سال 1393 به تعویق افتاده است. در نهایت درخواست خروج این شرکت از فهرست شرکتهای درحال واگذاری به دفتر مقام معظم رهبری ارسال شده است.

- شرکت خدمات آنفورماتیک راهبر:این شرکت‌ مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشد که باید طبق برنامه واگذاری در سال 1389 واگذاری می‌شد، اما با توجه به تصویب اجرای طرح سامانه اطلاعات املاک و مستغلات کشور توسط این شرکت، مقرر شد که واگذاری این شرکت به تعویق افتد. در نهایت سهام این شرکت در سال 1390 واگذار گردید.

- شرکت سردخانه سام:این شرکت از شرکتهای مشمول فعالیتهای گروه(یک) زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران است که طبق برنامه واگذاری در سال 1389 باید به بخش غیردولتی واگذار می‌شد، که در حال حاضر برای طی مراحل واگذاری به سازمان خصوصی‌سازی معرفی شده و واگذاری آن توسط سازمان خصوصی‌سازی در دست انجام است.

مشکلات و موانع عمده پیش روی واگذاری این شرکت عبارتند از:

- این شرکت مشمول قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران است.

- این شرکت دارای اختلاف با شرکتهای غله و خدمات بازرگانی مناطق(2) و(5) است.

- قطعه زمین شرکت مذکور در منطقه کوت‌عبدالله اهواز در تصرف غیر است.

علی‌رغم مشکلات حقوقی و مالی، این شرکت در فهرست واگذاری در سال 1390 قرار دارد.

شرکت حمل و نقل بین‌المللی خلیج فارس:این شرکت جزء شرکتهای مشمول فعالیتهای گروه(یک) و زیرمجموعه شرکت بازرگانی دولتی است که باید در سال 1389 واگذار می‌شد. این شرکت به‌صورت مشروط در تاریخ 12/10/89 توسط هیأت پذیرش بورس اوراق بهادار تهران پذیرش گردید. در این رابطه مؤسسه تأمین سرمایه نوین برای تعیین قیمت پایه سهام آن انتخاب شده است و آخرین تغییرات اساسنامه و هیأت مدیره انجام شده است. در نهایت مقرر گردید ده درصد(10%) سهام این شرکت به منظور کشف قیمت در بورس اوراق بهادار تهران عرضه گردد.

شرکت کشت و صنعت سردسیر:این شرکت از شرکتهای مشمول فعالیتهای گروه (یک) و زیرمجموعه شرکت بازرگانی دولتی است که باید طبق برنامه واگذاری در سال 1389 به بخش غیردولتی واگذار می‌شد که هنوز اقدامی برای واگذاری آن صورت نگرفته است.

عمده مشکلات پیش‌روی واگذاری این شرکت عبارت است از:

- مالکیت زمین این سردخانه محل اختلاف است.

- این سردخانه مشمول قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران است.

- بین این شرکت با شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه(2) اختلاف وجود دارد.

علی‌رغم مشکلات حقوقی و مالی، این شرکت در فهرست واگذاری سال 1390 قرار دارد.

شرکتهای غله و بازرگانی مناطق چهارده گانه:این شرکتها که مشمول فعالیتهای گروه (دو) هستند، زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران می‌باشند. این چهارده شرکت وظیفه خرید و نگهداری گندم در سطح کشور را برعهده دارند و واگذاری این شرکتها برای بعد از سال 1390 برنامه‌ریزی شده‌ است.

علاوه‌بر شرکتهای مذکور، در زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران تعدادی شرکت نیز وجود دارند که تا زمان تهیه این گزارش اقدامی برای طبقه‌بندی و واگذاری آنها صورت نگرفته بود. این شرکتها عبارتند از شرکت آسانسور ایران، شرکت آسانسور انصار ایران، شرکت برکه کمپانی، مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات، مرکز آموزش بازرگانی و شرکت چاپ و نشر بازرگانی

طبق گزارش وزارت بازرگانی، تمامی این شرکتهای جدید در راستای اجرای مفاد ماده(17) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی و برای طی مراحل واگذاری به سازمان خصوصی‌سازی معرفی شده‌اند. البته در مورد سه شرکت أخیر یعنی مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات، مرکز آموزش بازرگانی و شرکت چاپ و نشر بازرگانی، نظر مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی بر این است که این شرکتها خصوصی هستند. اما در مقابل نظر دیوان محاسبات و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور بر این است که این شرکتها دولتی هستند. در هر حال، مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات در سال 1390 در فهرست واگذاری قرار دارد و از طریق فرابورس واگذار خواهد شد.

4-2- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تعاونی

- واگذاری ایجاد پایانه‌های صادراتی به بخش خصوصی و تدوین دستورالعمل به منظور حمایت از آنها

- ایجاد آزمایشگاه‌های جامع کنترل کیفیت کالاهای صادراتی توسط بخش خصوصی

- تأمین منابع مالی بخش خصوصی جهت ورود به بازار خرید گندم

- کمکهای فنی و اعتباری به بخش خصوصی به شکل یارانه سود تسهیلات بانکی بـرای احـداث مجتمعهای قالیبافی

– احداث سیلو و احداث واحدهای تولید نان صنعتی

- تدوین آیین‌نامه چگونگی حمایت از تشکیل و توسعه شرکتهای مدیریت صادرات

- تدوین دستورالعمل چگونگی حمایت از توسعه و توانمندسازی اتحادیه‌ها و تشکلهای صادراتی

- طراحی و اجراء و پیاده‌سازی سامانه(سیستم) مدیریت یکپارچه زنجیره ارزش نهائی برای حمایت از تولیدات داخلی و توسعه تجارت الکترونیکی

- حذف دریافت مابه‌التفاوت از کالاهای وارداتی و همچنین عدم صدور مجوز ترخیص کالاهای مشمول از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان

- راه‌اندازی سامانه صدور پروانه کسب از طریق اینترنت

- بازنگری آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای جاری و مکانیزه نمودن فرآیندهای اداری و حذف فرآیندهای غیرضروری

- بازنگری و ارائه پیش‌نویس اصلاح قانون مقررات صادرات و واردات

- تشکیل هجده اتحادیه کشوری با هدف افزایش میزان مشارکت اصناف و اتحادیه‌ها در امور مرتبط و واگذاری بخشی از وظایف تصدی‌گری دولت به این اتحادیه‌ها و اصناف

- مشارکت انجمنها و تشکلهای صادراتی در جلسات تصمیم‌سازی در سازمان توسعه تجارت ایران

- واگذاری اجرای برخی از نمایشگاه‌ها به اتاق تعاون مرکزی و تعاونی‌های مرتبط با موضوع آن نمایشگاه توسط شرکت سهامی نمایشگاه‌ها

انجام کلیه امور مربوط به صدور و تمدید کارت بازرگانی تا تکمیل پرونده در اتاقهای بازرگانی و صنایع و معادن ایران و تعاون

5- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت جهادکشاورزی

وزارت جهاد کشاورزی با توجه به ساختار فعالیت خود دارای سه شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه می‌باشد. این شرکتها عبارتند از:

الف- شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی؛ کلیه شرکتها و بنگاه‌های زیرمجموعه این شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند.

ب- شرکت مادرتخصصی تولید کشاورزی، دامی و منابع طبیعی؛ کلیه شرکتها و بنگاه‌های زیرمجموعه این شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشد.

ج- شرکت مادرتخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی؛ کلیه شرکتها و بنگاه‌های زیرمجموعه این شرکت، مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشد.

علاوه‌بر شرکتهای فوق‌الذکر، وزارت جهادکشاورزی دارای تعدادی شرکت زیرمجموعه است که مستقیماً تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی می‌باشند. این شرکتها عبارتند از: صندوق بیمه محصولات کشاورزی، سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران و شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی

5-1- واگذاری سهام شرکتهای دولتی: ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی

شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد چهار شرکت زیرمجموعه خود را که همگی مشمول فعالیتهای گروه(یک) بوده‌اند را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از شرکت سهامی خدمات هواپیمایی ویژه، شرکت خدمات مهندسی آب و خاک کشور، شرکت خدمات حمایتی کشاورزی و شرکت پشتیبانی امور دام کشور. طبق عملکرد ارائه شده، هیچ یک از شرکتهای فوق به‌صورت قطعی به بخش غیردولتی واگذار نشده است.

- شرکت خدمات هواپیمایی ویژه:این شرکت یک مرحله در فرابورس عرضه شده اما تقاضایی جهت خرید آن نبوده است. لذا پیشنهاد انحلال آن به سازمان خصوصی‌سازی و انتقال وظایف، داراییها و امکانات آن به سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور یا سازمان حفظ نباتات داده شده است.

- شرکت خدمات مهندسی آب و خاک کشور:این شرکت به استان البرز منتقل گردیده و ضمناً ارزیابی شده و آماده عرضه در فرابورس است.

- شرکت خدمات حمایتی کشاورزی:این شرکت در مرحله ارزیابی بوده و واگذاری آن به شرط اهلیت به تصویب رسیده و ارزیابی اموال و داراییهای آن توسط سازمان خصوصی‌سازی در حال انجام است.

- شرکت پشتیبانی امور دام کشور:این شرکت با توجه به مصوبه شورای عالی اداری از وزارت جهادکشاورزی منفک و به وزارت بازرگانی منتقل گردیده است.

ب- شرکت مادر تخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی

شرکت مادر تخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد نه(9) شرکت زیرمجموعه خود را که همگی مشمول فعالیتهای گروه(یک) بوده‌اند در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از: شرکت کشت و صنعت شهید بهشتی، شرکت کشت و صنعت جیرفت، شرکت کشت و صنعت شهید رجایی، شرکت کشت و صنعت دامپروری مغان، شرکت پرورش کرم ابریشم ایران، شرکت نکاچوب، شرکت جنگل شفارود، شرکت صنایع و بهره‌برداری چوب فریم و شرکت کشاورزی و دامپروری سفید رود. در جدول(11)، وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی آمده است.

جدول 11- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی تولید محصولات کشاورزی و دامی

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

تولید محصولات کشاورزی و دامی

گروه یک

کشت و صنعت جیرفت

23300000

23300000

722571

100

گروه یک

کشت و صنعت شهیدرجایی

6544063

6544063

865482

100

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت ماه 1390

طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً صد درصد(100%) سهام دو شرکت کشت و صنعت جیرفت و کشت و صنعت شهیدرجایی به بخش غیردولتی واگذار شده است. سهام دو شرکت بهره‌برداری و صنایع چوب فریم و شرکت نکاچوب نیز در سال 1390 واگذار شده است. اما اطلاعاتی درخصوص جزئیات آن در دست نیست. همچنین شرکتهای کشاورزی و دامپروری سفیدرود، شرکت کشت و صنعت دامپروری مغان، شرکت کشت و صنعت شهید بهشتی، شرکت جنگل شفارود، شرکت پرورش کرم ابریشم ایران در مرحله ارزیابی بوده و صورتهای مالی آنها برای ارزیابی به سازمان خصوصی‌سازی ارسال شده است.

ج- وزارت جهاد کشاورزی

وزارت جهاد کشاورزی با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی، که مشمول فعالیتهای گروه(یک) بوده را در برنامه داشته است. اما گزارش عملکرد موجود حاکی از عدم واگذاری این شرکت به بخش غیردولتی است.

درخصوص تفکیک وظایف حاکمیتی، تمام یا بخش از وظایف سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران، شرکت مادرتخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی و شرکت خدمات حمایتی کشاورزی نیز توسط کارگروه موضوع تبصره ذیل ماده(13) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)، حاکمیتی تشخیص داده شده که موضوع از طریق جهاد کشاورزی در حال پیگیری است.

صندوق بیمه محصولات کشاورزی نیز به دلیل نوع فعالیت آن که بیشتر در تعامل با بانک کشاورزی بوده و مدیر عامل بانک کشاورزی مدیر عامل صندوق بیمه محصولات کشاورزی نیز می‌باشد، به هیأت بانکها منتقل شده است. این صندوق تا قبل از انتقال، اقدامی جهت واگذاری انجام نداده بود و وظایف خود را حاکمیتی قلمداد می‌نمود که با توجه به مصوبات مربوط، حاکمیتی بودن وظایف آن مورد تأیید قرار نگرفت و قرار است به بخش غیردولتی واگذار گردد.

خاطر نشان می‌سازد، دو شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی و شرکت مادرتخصصی تولید محصولات کشاورزی، دامی و منابع طبیعی نیز تاکنون اقدامی جهت تعیین تکلیف حاکمیتی بودن وظایف خود انجام نداده‌اند.

در مجموع در راستای اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی و واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی، چالشهای پیش رو در وزارت جهاد کشاورزی عبارتند از:

- سودآوری پایین شرکتها و بنگاه‌های تابعه

- نگرش یکسان به شرکتهای بخش کشاورزی و سایر شرکتهای موجود در حوزه صنعت و خدمات

- عدم وجود ساختار و نیروی انسانی مناسب جهت انتقال وظایف تصدی‌گری دولتی به بخش غیردولتی

- وجود دیدگاه‌ها و نگرش‌های مختلف درخصوص وظایف حاکمیتی و تصدی‌گری و نحوه واگذاری تصدی‌گریها به بخش غیردولتی

6- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت راه و ترابری

وزارت راه و ترابری با توجه به ساختار فعالیت خود، دارای بنگاه‌ها و شرکتهای فعال در چهار بخش: حمل و نقل جاده‌ای، حمل و نقل ریلی، حمل و نقل دریایی و حمل و نقل هوایی است.

6-1- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی راهداری و حمل و نقل جاده‌ای(بخش حمل و نقل جاده‌ای):

طبق گزارش ارائه شده درخصوص واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی به بخش غیردولتی، شرکت‌مادرتخصصی راهداری و حمل و نقل جاده‌ای با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری پنجاه‌درصد(50%) سهام شرکت سهامی خاص مختلط امور حمل و نقل ایران و روسیه(ایرسوتو) را در برنامه داشته است که در حال حاضر صورتهای مالی این شرکت جهت ارزیابی سهام توسط کارشناسان، به سازمان خصوصی‌سازی ارائه شده است.

ب- شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران (بخش حمل و نقل ریلی):

طبق گزارش ارائه شده درخصوص واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی، شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد چهارده شرکت زیرمجموعه را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از شرکت خدمات مهندسی ساختمان و تأسیسات(بالاست)، شرکت خدمات خط و ابنیه راه‌آهن، شرکت سایپا ریل، شرکت ریل ابریشم پارس، شرکت حمل و نقل ریلی نیرو، شرکت توکا ریل، شرکت حمل و نقل ریلی سمند ریل، شرکت فولاد ریل جنوب، شرکت حمل و نقل ترکیبی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا، شرکت حمل و نقل و صنایع ریلی مپنا، مؤسسه فرهنگی ورزشی راه‌آهن، شرکت صنایع وابسته متوفر و شرکت پارس واگن. در جدول (12)، وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران آمده است.


جدول 12- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

راه آهن ج.ا.ا

گروه یک

توکا ریل

653000000

3128742

4452

48/0

گروه یک

حمل و نقل ترکیبی کشتیرانی

120000000

58800000

120304

49

گروه یک

حمل و نقل ریلی نیرو

10000000

4900000

23976

49

گروه یک

خدمات مهندسی خط و ابنیه فنی راه آهن

409942000

20497100

65000

5

گروه یک

ریل ابریشم پارس

10000

5000

7050

50

گروه یک

سمند ریل

100000000

40000000

108168

40

گروه یک

فولاد ریل جنوب

400000000

196000000

535480

49

گروه یک

مهندسی ساختمان و تأسیسات راه آهن(بالاست)

38004673

11811229

83579

08/31

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً سهام هشت شرکت مزبور به بخش غیردولتی واگذار شده است. البته سهام شرکت سایپا ریل از طریق آگهی فروش سهام به ارزش شصت و هفت میلیارد و هفتصد و هجده میلیون (67.718.000.000) ریال از طریق مزایده در تاریخ 3/6/1389 منتشر شد اما به علت عدم وجود پیشنهاد خرید، به فروش نرسید و مقرر شد در سال 1390 مجدداً آگهی شود. سهام مؤسسه فرهنگی ورزشی راه‌آهن و سهام مؤسسه تحقیقات و فناوری ریلی نیز در مرحله کارشناسی توسط سازمان خصوصی‌سازی است.

ج- شرکت مادرتخصصی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (بخش حمل و نقل هوایی):

طبق گزارش ارائه شده درخصوص واگذاری بنگاه‌ها و شرکتهای دولتی، شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری دو شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از گروه هتلهای هما و شرکت ایران ایرتور. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در جدول(13) آمده است.


جدول 13- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

هواپیمایی ج.ا.ا

گروه یک

هواپیمایی ایران ایرتور

7215000

6854250

485829

95

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً سهام شرکت هواپیمایی ایران ایرتور به بخش غیردولتی واگذار شده است. اما سهام شرکت گروه هتلهای هما هنوز واگذار نشده است.

شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(هما) نیز علیرغم وجود موضوع اساسی در واگذاری این شرکت، سازمان خصوصی‌سازی و مسؤولین هما در تلاشند تا نسبت به رفع موانع واگذاری از جمله زیان‌دهی این شرکت و تحریمهای جهانی علیه این شرکت اقدام نمایند و درصورت عدم وجود خریدار، سهام این شرکت را بابت ردّ دیون دولت به شرکت سرمایه‌گذاری حمل و نقل تأمین وابسته به سازمان تأمین اجتماعی واگذار می‌نمایند ولی این امر تاکنون محقق نشده است.

علاوه‌بر واگذاری شرکتها و بنگاه‌های دولتی تابعه وزارت راه و شهرسازی، وضعیت شرکتها و سازمان‌های زیرمجموعه این وزارتخانه که براساس قانون دارای وظایف حاکمیتی و یا تصدی‌های غیرقابل واگذاری است، به شرح ذیل می‌باشد:

- سازمان بنادر و دریانوردی

- سازمان هواپیمایی کشوری

- سازمان هواشناسی

- سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

- شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل

- راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران

- شرکت فرودگاه‌های کشور

با توجه به ماهیت فعالیت و قوانین حاکمیتی، نشست و برخاست هواپیماها و در نظر گرفتن ملاحظات استفاده مشترک ناوگان هواپیماهای نظامی و جنگنده پیشنهاد انتقال این شرکت به گروه شرکتهای غیرقابل واگذاری توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی در حال بررسی است.


6-2- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخشهای خصوصی و تعاونی

- تمامی فعالیتها و امور تصدی‌گری جهت جابه‌جایی کالا و مسافر در کشور به بخش خصوصی واگذار شده است و عملیات راهداری نیز به‌جز راهداری زمستانی و مدیریت بحران، از طریق پیمانکاران بخش غیردولتی و با عقد قرارداد صورت می‌پذیرد.

- کلیه امورطراحی و عملیات اجرائی ساخت و توسعه زیربناها (احداث آزادراه، راه و راه‌آهن) توسط شرکتهای مشاور و پیمانکاران بخش خصوصی انجام می‌شود.

- شرکتها جهت أخذ تسهیلات اعم از ارزی و ریالی از بانکها برای خرید ناوگان اعم از لکوموتیو، واگن مسافری و باری به بانکها معرفی می‌شوند.

- به شرکتها جهت احداث کارگاه تعمیرات واگنهای باری زمین اجاره داده می‌شود.

- طرحهای توجیهی شرکتها جهت آغاز فعالیت در زمینه صنعت حمل و نقل ریلی ضمن ارائة مجوز به آنها بررسی و تأیید می‌شود.

- به شرکتهای موضوع این بخش در قالب وجوه اداره شده تسهیلات ارائه می‌شود.

- زمینهای فرودگاه جهت انجام پروژه‌های فرودگاهی و هوانوردی به بخش خصوصی واگذار می‌شود.

- دفاتر خدمات الکترونیک حمل ونقل جهت رقابتی شدن عرصه خدمات حمل و نقل توسط بخش غیردولتی تأسیس شده‌اند.

- مراکز پیشرفته معاینه فنی خودروهای سنگین از طریق بخش غیردولتی توسعه یافته‌اند.

- شرکت تعاونی گهرریل ایثار در زمینه حمل ونقل کالا توسط ایثارگران راه‌آهن به‌عنوان بخش تعاونی مستقل از راه‌آهن تشکیل شده است.

 

7- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت صنایع و معادن

وزارت صنایع و معادن با توجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه ذیل است:

الف- سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

ب- سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

پ- سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی

ت- سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی

 

7-1- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:در ابتداء عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادر تخصصی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

شرکت مادرتخصصی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد یکصد و بیست و نه شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که یکصد و بیست و هشت شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و یک شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در جدول(14) آمده است.

جدول 14- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت‌مادرتخصصی سازمان گسترش ونوسازی‌صنایع‌ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

گروه یک

آهنگری پودر مشهد

30000000

12000000

2003

40

گروه یک

ایران خودرو

6300000000

1312000000

4568324

83/20

گروه یک

بازرسی کیفیت واستاندارد ایران

5560000

5560000

179620

100

گروه یک

پژوهشکده سیستمهای پیشرفته صنعتی

1750000

1346200

113828

93/76

گروه یک

پلور سبز

73500000

1273755

1274

733/1

گروه یک

پلی استر لرستان

31894000

15628452

10951

49

گروه یک

پیشتازان فناوری طلا

100000

36000

4778

36

گروه یک

توسعه نفت و گاز آریا

500000

200000

1200

40

گروه یک

توسعه صنایع خودرو

1350000000

648000000

638903

48

گروه یک

خدمات مشاوره و تأمین مالی ایدرو

500000

175000

2676

35

گروه یک

سایپا

10400000000

62000000

126962

6/0

گروه یک

سرمایه‌گذاری رنا

1600000000

528851795

1232441

05/33

گروه یک

شبکه مبادلات غیربورسی سازمان گسترش

50000000

68462

103

14/0

گروه یک

صنایع تجهیزات نفت

297786587

297786587

527062

100

گروه یک

صنعتی و تولیدی دیزل سنگین ایران

234649000

234649000

227273

100

گروه یک

صنعت کاشی کاژه

230000000

92000000

140373

40

گروه یک

مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران

8660000

212170

64185

45/2

گروه یک

ماشین‌سازی اراک

540000000

1808457

1563

33/0

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

گروه یک

مهندسین مشاور صنعتی ایران

2300000

2300000

90898

100

گروه یک

کارخانجات نساجی فردوس

37663600

16948600

10115

45

گروه یک

کشتی‌سازی اروندان

217852000

1539892

1540

71/0

گروه یک

گاز بتن آریا

200000

80000

86

40

گروه یک

گسترش صنایع پایین‌دستی پتروشیمی

100000

53047

40

05/53

گروه یک

گسترش و توسعه مصالح نوین پارسیان

3000000

1200000

639

40

گروه یک

گسترش صنایع قائن

30000000

14700000

15864

49

گروه یک

فرابورس ایران

100000000

2000000

20600

2

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت ماه 1390

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، صرفاً بیست و شش شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است. با این ترتیب، تعداد یکصد و دو شرکت از شرکتهای مشمول گروه(یک) زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، هنوز واگذار نشده است.

در رابطه با واگذاری شرکتهای زیرمجموعه وزارت صنایع و معادن، یکی از موضوعات بسیار مهم که أخیراً درخصوص واگذاری سهام شرکتهای خودروسازی مطرح شد، واگذاری سهام خودروسازی سایپا و شرکتهای اقماری زیرمجموعه آن بود که مورد توجه بسیاری از دستگاهها و نهادهای نظارتی قرار گرفت و در نهایت معاملات سهام این شرکت توسط شورای رقابت باطل اعلام گردید. به این ترتیب که شرکت خودروسازی سایپا، اقدام به خرید سهام خود از طریق شرکت‌های اقماری زیرمجموعه خود کرده بود. نتایج بررسی حاکی از آن است که از بیست و نه و شانزده صدم درصد(16/29%) سهام عرضه شدة شرکت خودروسازی سایپا در بورس، حدود بیست درصد(20%) آن توسط شرکت‌های اقماری زیرمجموعه خودروسازی سایپا (شرکت ایمن‌جوش سایپا، شرکت پیشگامان بازرگانی ستاره تابان، شرکت تجارت الکترونیک خودرو تابان) و حدود نه درصد(9%) آن نیز توسط شرکت گروه صنعتی رنا خریداری شده است. این درحالیست که حدود سی درصد(30%) سهام شرکت گروه صنعتی رنا نیز به‌طور غیرمستقیم متعلق به شرکت خودروسازی سایپا است. در واقع عمده خریداران سهام شرکت گروه صنعتی رنا نیز، شرکت‌های اقماری زیرمجموعه شرکت خودروسازی سایپا بوده‌اند. زیرا از هفده درصد(17%) سهام واگذار شده این شرکت توسط سازمان خصوصی‌سازی، حدود یازده درصد(11%) آن توسط شرکت‌های زیرمجموعه خودروسازی سایپا خریداری شده و بیست و سه و بیست و پنج صدم درصد(25/23%) سهام عرضه شده این شرکت در بورس نیز، تماماً توسط شرکت‌های زیرمجموعه خودروسازی سایپا خریداری شده است.

بنابراین این‌گونه واگذاریهای متقاطع سهام شرکتهای خودروسازی و به نوعی ادغام آنها، باعث ایجاد فضای غیررقابتی در صنعت خودرو کشور می‌شود و این موضوع با روح حاکم بر سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی مغایر است. ضمن آنکه منبع تأمین مالی خرید سهام شرکت خودرو‌سازی سایپا نیز محل ابهام است که این موضوع جهت شفافتر شدن باید از طریق نهادهای ذی‌ربط مورد بررسی و تحقیق و تفحص قرار گیرد.

ب- شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد چهل و هشت شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که چهل و پنج شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و سه شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران در جدول(15) آمده است.

جدول 15- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

گروه یک

آهن و فولاد ارفع

530000000

259700000

763917

49

گروه یک

آهن و فولاد ارفع (حق تقدم)

1294865000

374783850

640880

94/28

گروه یک

آهن و فولاد غدیر ایرانیان

260000000

750351

1559

29/0

گروه یک

پایانه احداث

80000000

36000000

5683

45

گروه یک

چادرملو

6000000000

30138718

312695

5/0

گروه یک

چادرملو (حق تقدم)

4000000000

7683823

29291

19/0

گروه یک

روی مهدی­آباد

100000

48000

485

48

گروه یک

سنگ آهن گل­گهر

880000000

13879000

249857

58/1

گروه یک

سنگ آهن گهرزمین

300000000

67500000

402000

5/22

گروه یک

سیمان خاش

125000000

1149010

4296

919/0

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران

گروه یک

سیمان داراب

249606420

874824

4088

350/0

گروه یک

مؤسسه آموزشی و پژوهشی وزارت صنایع و معادن

1520000000

-

32334

6/99

گروه یک

ملی صنایع مس ایران

5789644600

48651444

383267

84/0

گروه یک

فرآوران ذغال سنگ پابدانا

10000000

1000000

2220

10

گروه یک

فولاد مبارکه اصفهان

15800000000

70000000

194850

44/0

گروه یک

فولاد خوزستان

2192000000

1569

9

0001/0

گروه یک

فولاد کاوه جنوب کیش

790000000

87000000

137005

01/11

گروه یک

ورق خودرو چهارمحال بختیاری

356000000

160200000

647128

45

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

عملکرد واگذاری حاکی از آن است که از چهل و پنج شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) زیرمجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، صرفاً هفده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و بیست و هشت شرکت هنوز واگذار نشده‌اند.

ج- شرکت مادرتخصصی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران

شرکت مادرتخصصی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد بیست و نه شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که همگی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشند. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران ، هیچکدام واگذار نشده‌اند. البته فقط سازمان مذکور با اصلاح قانون، به عنوان یک سازمان توسعه‌ای، واگذار نخواهد شد.

د- شرکت مادرتخصصی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

شرکت مادرتخصصی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری شرکت زیرمجموعه خود (شرکت توسعه علوم زمین) را در برنامه داشته است که این شرکت نیز مشمول فعالیتهای گروه(یک) می‌باشد. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که این شرکت واگذار نشده‌است.


8- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت نفت

وزارت نفت با توجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه ذیل می‌باشد:

الف- شرکت ملی نفت ایران

ب- شرکت ملی صنایع پتروشیمی

پ- شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

ت- شرکت ملی گاز ایران

8-1- واگذاری سهام شرکتهای دولتی:در ابتدا عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف- شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران

شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد بیست و شش شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که بیست شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و شش شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران در جدول(16) آمده است.

جدول 16- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ملی نفت ایران

گروه یک

حفاری شمال

2605405000

43000000

118595

65/1

گروه یک

مهندسی و ساختمان صنایع نفت

250000000

74311126

633148

72/29

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

عملکرد واگذاری نیز حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران، فقط دو شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و تعداد هجده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) هنوز واگذار نشده‌اند.

ب- شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی

شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد سی‌ودو شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که سی‌ودو شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و یک شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی در جدول(17) آمده است.

جدول 17- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ملی صنایع پتروشیمی

گروه یک

پتروشیمی ایلام

1200000000

588000000

1078907

49

گروه یک

پتروشیمی بندر امام

13103000000

95442759

434074

73/0

گروه یک

پتروشیمی جم

4800000000

28625669

146621

6/0

گروه یک

پتروشیمی خراسان

1789912000

46664525

82270

61/2

گروه یک

پتروشیمی پردیس

100000

354

35400

35/0

گروه یک

پتروشیمی ارومیه

41000000

28700000

175120

70

گروه یک

پتروشیمی زاگرس

2400000000

198449727

1869991

27/8

گروه یک

پتروشیمی شیراز

2550000000

2284599741

10601905

59/89

گروه یک

پتروشیمی مارون

4000000000

20554788

112887

51/0

گروه یک

پتروشیمی مروارید

1000000000

24500000

32634

45/2

گروه یک

توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی

50000000

17500000

21294

35

گروه یک

سرمایه‌گذاری پتروشیمی

1820000000

574171

550

03/0

گروه یک

گسترش صنایع پایین‌دستی پتروشیمی

100000

46953

35

95/46

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

 

عملکرد واگذاری سهام حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی، صرفاً سیزده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و تعداد هجده شرکت هنوز واگذار نشده‌اند.

ج- شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری تعداد دوازده شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که همگی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشند. وضعیت واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در جدول(18) آمده است.

 

جدول 18- واگذاری شرکتهای زیرمجموعه شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

شرکت مادرتخصصی

مشمول فعالیت

شرکت

وضعیت واگذاری

تعداد کل

سهام شرکت

تعداد سهام واگذار شده

ارزش سهام

واگذار شده

(میلیون ریال)

درصد سهام واگذار شده

ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران

گروه دو

پالایش نفت تبریز

1942105500

160493223

238985

26/8

 

مأخذ: گزارش دیوان محاسبات کل کشور، اردیبهشت‌ماه 1390

 

عملکرد واگذاری سهام حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، صرفاً سهام شرکت پالایش نفت تبریز به بخش غیردولتی واگذار شده است.

 

د- شرکت مادرتخصصی ملی گاز ایران

شرکت مادرتخصصی ملی گاز ایران با توجه به قانون بودجه سال 1389، واگذاری شرکت زیرمجموعه خود(هلدینگ گاز) را در برنامه داشته است که این شرکت نیز مشمول فعالیتهای گروه(دو) می‌باشد.

عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی حاکی از آن است که این شرکت به بخش غیردولتی واگذار نشده است.

با این ترتیب چالشها و موانع پیش روی اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) در مجموعه وزات نفت به‌طور خلاصه عبارتند از:

- ایجاد گسستگی در زنجیره ارزش انرژی بدلیل واگذاری بدون کارشناسی شرکتهای زیرمجموعه وزارت نفت

- تقلیل داراییها و عدم امکان تسویه بدهی شرکتهای زیرمجموعه در وزارت نفت، به‌دلیل عدم تخصیص بخشی از منابع حاصل از واگذاری به شرکتهای مادرتخصصی اصلی

- عدم یکپارچگی مدیریتی بنگاهها پس از واگذاری و نبود امکانات مدیریتی برای اعمال حاکمیت دولت ناشی از سهم بیست درصدی آن

- مشکلات و آسیبهای ناشی از عدم بررسی دقیق اهلیت خریداران شرکتهای دانش محور

9- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت تعاون

9-1- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخش تعاونی

در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق کمک بلاعوض و پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه برای تأمین تمام یا بخشی از آورده شرکتهای تعاونی، در سال 1389 مبلغ نود میلیارد (90.000.000.000) ریال برای امر ساماندهی اشتغال تعاونیها و کمک به برگزاری نمایشگاهها توسط تعاونیها در استانها در نظر گرفته شد. همچنین از ردیف اعتبارات مذکور برای توسعه تجارت الکترونیک به تعاونیها مبلغ دوازده میلیارد و هشتصد میلیون (12.800.000.000) ریال کمک بلاعوض پرداخت شده است. در این زمینه تعاونیها با أخذ ایران کد و استانداردسازی محیط کسب و کار خود توانسته‌اند در عرصه تجارت، فرصت‌های جدیدی بدست آورند.

- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق پرداخت یارانه سود تسهیلات بانکی و سایر هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه برای راه‌اندازی شرکتهای تعاونی، در سال 1389 در قانون بودجه مبلغ سیزده هزار و پانصد میلیارد (13.500.000.000.000) ریال اعتبار اختصاص یافته است.

- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق کمک به انجام مطالعات، تهیه طرح، راه‌اندازی بانک اطلاعاتی و تملک و آماده‌سازی اراضی، سامانة ثبت تعاونیها به‌صورت اینترنتی راه‌اندازی و بانک اطلاعاتی تعاونیها برقرار شده است. این بانک در پورتال وزارت تعاون قابل بهره‌برداری است. همچنین برای تهیه طرحهای اشتغال‌زا و خوشه‌های کسب و کار از طریق بنیادهای توسعه کارآفرینی، کمکهای لازم پرداخت و یکهزار و هشتصد و نود و هشت طرح در یازده ماهه 1389 تهیه شده و در اختیار تعاونیها قرار گرفته است. البته برای تملک و آماده‌سازی اراضی، اعتباری اختصاص نیافته است.

- در راستای کمک به تشکیل شرکتهای تعاونی سهامی‌‌عام و تعاونیهای فراگیر ملی برای فقرزدایی و ایجاد و گسترش اتحادیه تعاونی تخصصی، اساسنامه تیپ شرکتهای تعاونی سهامی عام آماده و امکان تأسیس این شرکتها فراهم شده است. در دوره مورد گزارش تعداد چهار موافقتنامه تشکیل شرکت تعاونی سهامی عام صادر شده است و پیگیری برای تشکیل سی و هشت تعاونی فراگیر ملی انجام شده و اقداماتی به منظور شناسایی مزیت نسبی اقتصادی استانها در زمینه کشمش، پسته، زعفران و فرش برای تشکیل تعاونیهای فراگیر ملی صورت گرفته است.

- در راستای حمایت مالی برای توانمندسازی اتاق‌های تعاون، در قانون بودجه سال 1389 مبلغ پنج میلیارد (5.000.000.000) ریال اعتبار اختصاص یافته است.

- در راستای در نظر گرفتن ردیف مستقلی تحت عنوان «شکل‌گیری و توانمندسازی تعاونیها» در بودجه سالانه، ردیف مستقلی با عنوان فوق در قوانین بودجه سالهای 1388 و 1389 و 1390 گنجانده شد و تاکنون جمعاً هفتصد و چهل و هشت میلیارد (748.000.000.000) ریال در این ردیف به بخش تعاون اختصاص یافته است.

- با اصلاح اساسنامه صندوق تعاون بانک توسعه تعاون تأسیس شده است.

10- اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44)قانون اساسی در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

10-1- اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تعاونی

- پرداخت وام با تسهیلات مناسب از محل وجوه اداره شده

- همکاری سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با هیأت نظارت بر مقررات‌زدائی دربارة مطالعات مربوط به بحث مقررات‌زدایی از طریق بازنگری و اصلاح در فرآیند صدور مجوز و نهایتاً ارائه پیشنهادهای لازم به منظور تقلیل هزینه‌ها

- همکاری و ارائه اطلاعات مورد نیاز سازمان سرمایه‌گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی درباره شرکتهای خارجی ذی‌مدخل در IT

- ایجاد زمینه‌های مورد نیاز بخش صنفی رایانه و اتحادیه دفاتر خدمات ارتباطی و ارائه نقطه نظرات مشورتی به آنان

- تشکیل تعاونی حوزه فناوری اطلاعات توسط بازنشستگان متخصص وزارت متبوع، سازمانها و شرکتهای تابعه

10-2- ارسال لایحه تشکیل سازمان دولتی پست ایران (برای امور حاکمیتی پست) و ایجاد زمینه واگذاری امور غیرحاکمیتی پست به بخشهای غیردولتی

10-3- درخصوص واگذاری شرکت پست بانک نیز با مذاکراتی که در کمیسیون ویژه اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی با حضور وزیر محترم و هیأت مدیره پست بانک و نیز مسؤولین سازمان خصوصی‌سازی به‌عمل آمد، مقرر گردید همکاریهای لازم در واگذاری تدریجی این شرکت تا پایان سال 1393 به‌عمل آید./

پایان پیام

 


[1]. بررسی نحوه مصرف وجوه حاصل از واگذاریهای ناشی از اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم(44) قانون اساسی، سازمان بازرسی کل کشور، اداره کل نظارت و بازرسی امور اقتصادی، اردیبهشت 1390

[2]. جزء(و) بند(8) قانون بودجه سال 1389: در سال 1389، سازمان خصوصی‌سازی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در جداول شماره (1) و (2) واگذاری سهام شرکتها، در صورت امکان نسبت به واگذاری شرکتهای خارج از جداول مذکور نیز اقدام نماید.

[3]. جزء(و) بند(8) قانون بودجه سال 1389: در سال 1389، سازمان خصوصی‌سازی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در جداول شماره(1) و(2) واگذاری سهام شرکتها، در صورت امکان نسبت به واگذاری شرکتهای خارج از جداول مذکور نیز اقدام نماید.

[4]- جزء(و) بند(8) قانون بودجه سال 1389: در سال 1389، سازمان خصوصی‌سازی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در جداول شماره(1) و(2) واگذاری سهام شرکتها، در صورت امکان نسبت به واگذاری شرکتهای خارج از جداول مذکور نیز اقدام نماید.

اخبار مرتبط

نظر کاربران

ارسال نظر
نام و نام خانوادگی :  

پست الکترونیکی :    
نظر شما : (حداکثر 500 کارکتر)  
 

جمعه ۷ آذر ۱۳۹۳ ساعت ۱۲:۵۶:۱۷

جستجو
آرشیو
تاریخ مورد نظر :
تصویر برگزیده
استفاده از این اخبار فقط با ذکر منبع "خانه ملت" مجاز است.
© 2014 Icana.ir