شهادت حضرت فاطمه زهرا (س)
PrintPageچاپPrintPageچاپ با عکس ToFriendارسال به دوستان Whatsapp google_plus Line twitter Telegram
بررسی قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی

آیا تعیین ساز و کار برای تاسیس حزب بر خلاف قانون اساسی است؟

سرویس سیاسی
برخی معتقدند وضع قانون خاص در مورد احزاب با وجود روشن بودن اصل 26 قانون اساسی ضرورتی ندارد.
چهارشنبه 18 بهمن 1396 ساعت 14:18
آیا تعیین ساز و کار برای تاسیس حزب بر خلاف قانون اساسی است؟ برخی معتقدند وضع قانون خاص در مورد احزاب با وجود روشن بودن اصل 26 قانون اساسی ضرورتی ندارد. http://cdn.icana.ir/d/019/201802106187274769.jpg آیا,تعیین,ساز,و,کار,برای,تاسیس,حزب,بر,خلاف,قانون,اساسی,است؟ Icana

خبرگزاری خانه ملت، گروه سیاسی؛ احمد خزایی فصل سوم قانون اساسی مربوط به حقوق ملت است و اصل 26 قانون اساسی در ذیل این فصل به گونه‌ای تدوین شده است که دولت‌ها موظف به رعایت مفاد آن به صورت کامل هستند و نمی‌توانند با تصویب قوانین عادی از اجرای تمام یا بخشی از این اصول که با حقوق ملت ایران ارتباط دارد، جلوگیری کنند و یا با تصویب برخی قوانین، اجرای این اصول را محدود سازند.

اصل 26 قانون اساسی تصریح دارد:

(احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته شده آزادند، مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچ کس را نمی‌توان از شرکت در آن‌ها منع کرد یا به شرکت در یکی از آن‌ها مجبور ساخت.)

براساس این اصل از قانون اساسی؛ احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته‌شده آزادند مشروط به اینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری‌اسلامی را نقض نکنند. در اجرای این اصل لازم‌الرعایه در شهریور 1360 قانون فعالیت احزاب، جمعیت‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. به‌موجب این قانون، برای نحوه و چگونگی فعالیت احزاب و انجمن‌ها تکالیفی مقرر شد.

با وجود قانون اساسی، تصویب قانون خاص در مورد احزاب ضرورتی ندارد

قانون فعالیت احزاب، جمعیت‌ها و انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته شده مصوب سال 1360 به منظور صدور پروانه جهت متقاضیان و نظارت بر فعالیت گروه‌ها و انجام وظایف مصرحه در این قانون کمیسیونی را دروزارت کشور تشکیل داد که کمیسیون ماده 10 احزاب شهرت یافت. بنابر آنچه گفته شد، تاسیس حزب باید روندی را مطابق قانون فعالیت احزاب طی کند. اما برخی معتقدند با وجود اصل 26 قانون اساسی، نیازی به قانون نویسی در مورد احزاب وجود ندارد.

علیرضا محجوب معتقد است با وجود اصل 26 قانون اساسی، قانون نویسی در مورد احزاب را قبول ندارم، گفت: اگر حزبی بخواهد خودش را ثبت کند، باید آن حزب را ثبت کرد وگرنه فعالیت احزاب بدون ثبت آزاد است.

عضو فراکسیون امید مجلس شورای اسلامی، تاسیس حزب براساس قانون اساسی را آزاد می‌داند، بیان کرد: اگر کسی بخواهد حزب خود را ثبت کند می‌تواند مراحلی که در قانون دیده شده را طی کند و به دلخواه متقاضی این امر انجام شود در غیر اینصورت نباید اجباری در ثبت حزب باشد زیرا بر اساس اصل 26 قانون اساسی اجبار افراد به عضویت یا عدم عضویت در احزاب جرم است.

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه نمی‌توانیم کسی را مجبور کنیم تا حزب خود را ثبت کند، گقت: در هیچ اصلی از قانون اساسی چنین موضوعی مطرح نشده است و به طور کلی باید توجه داشت که اصل در آزادی فعالیت احزاب است. بسیاری از بزرگان مانند مرحوم آیت الله مهدوی کنی باور نداشتند که باید تشکیلات خود را ثبت کنند و تا آخر نیز ثبت نکردند.

آیا تعیین ساز و کار برای تاسیس حزب بر خلاف قانون اساسی است؟

به طور کلی قانون قدیم و قانون جدید احزاب شرایطی را برای تاسیس حزب در نظر گرفته‌اند که برخی حقوقدانان بحث مجوز اولیه و صدور پروانه فعالیت برای احزاب را در تعارض با اصل 26 قانون اساسی می‌دانند؛ یعنی احزاب، جمعیت‏ها، انجمن‏های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته‌شده، آزاد هستند. به بیان دیگر برخی صاحبنظران تعیین ساز و کار برای تاسیس حزب را بر خلاف قانون اساسی می‌دانند.

از سوی دیگر مجلس شورای اسلامی به عنوان نهاد قانونگذاری کشور مصلحت دیده است که با وضع قانون در این حوزه اوضاع به سامانی را ایجاد کند که در هر صورت قوانین مورد انتقاد و تحلیل قرار می‌گیرند. در خصوص قانون احزاب و مسائلی که پیرامون آن مطرح می‌شود، مراحل لازم برای قانون طی شده و مورد تایید شورای نگهبان نیز قرار گرفته است.

نگاه مجوزمحور از احزاب برداشته شود

اخیرا نیز محمد میرباقری رییس کمیته حقوقی، قضایی و داوری خانه احزاب ایران با اشاره به نشست کمیته ۸ نفره خانه احزاب برای اصلاح قانون جدید احزاب، گفته است: به دنبال این هستیم تا جایی که امکان دارد، نگاه مجوزمحور از احزاب برداشته شود؛ مثلا مفاهیمی مانند سازمان و جمعیت برداشته شود و تصریح شد که فقط واژه "حزب" مفهوم دارد.

نمایندگان احزاب؛ تماشاچیان کمیسیون ماده 10؟

کمیسیون ماده 10 احزاب به منظور صدور پروانه جهت متقاضیان و نظارت بر فعالیت گروه‌ها و انجام وظایف مصرحه در قانون احزاب اختیارات نسبتا زیادی دارد. این اشخاص کمیسیون موضوع ماده 10 قانون احزاب را تشکیل می‌‎دهند. (۱ـ نماینده دادستان کل کشور ۲ـ نماینده رئیس قوه قضائیه ۳ـ یک نماینده از میان دبیران کل احزاب ملی و یک نماینده از میان دبیران کل احزاب استانی دارای پروانه فعالیت بدون حق رأی ۴ـ معاون سیاسی وزارت کشور ۵ ـ دو نماینده به انتخاب مجلس شورای اسلامی از بین نمایندگان داوطلب)

حضور 2 نفر از میان دبیران کل احزاب ملی و دبیران کل احزاب استانی در کمیسیون موضوع ماده 10 قانون احزاب اگر چه گامی رو به جلو است ولی حضور آن‌ها در جلسات کمیسیون بدون حق رای انتقاداتی را به همراه دارد. در قانون فعالیت احزاب مصوب سال 60 کمیسیون ماده 10 احزاب بدون حضور نمایندگان احزاب تشکیل می‌شد ولی در قانون جدید این 2 شخص نیز حضور دارند که حتی با وجود حضور بدون حق رای آن‌ها می‌توانند صدای احزاب باشند و تاثیرگذاری خود را داشته باشند.

مصطفی کواکبیان در خصوص انتقاد از قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی، گفته است نمایندگان احزاب در کمیسیون ماده 10 احزاب تماشاچی هستند و حق رای ندارند و این یک نمونه از ضعف های قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی است.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مباحث مختلفی در قانون احزاب وجود دارد که در حال بررسی آن‌ها هستیم تا اصلاحات لازم انجام شود، بیان کرد: قانون فعلی احزاب را در موضوع انتخابات کافی و وافی نمی‌دانیم.

انتقاد از عدم حق رأی‌ نمایندگان احزاب در کمیسیون ماده ۱۰

قاسم میرزایی نیکو با اشاره به یکی از مشکلات قانون جدید احزاب گفت: 600 یا 720 تشکل صنفی یا سندیکا داریم که پایه‌های حزب هستند ولی هیچ موردی راجع‌ آن‌ها در قانون جدید احزاب ذکر نشده در حالی که در قانون قبلی بوده‌اند. این تشکل‌ها اکنون گرفتاری‌های بسیاری دارند که از آن جمله صورت‌حساب‌های مالی و چک‌هایی است. که باقی مانده است. البته ماده واحده‌ای در این مورد به مجلس داده‌ایم تا مشکل‌شان به طور دوفوریتی حل شود.

عضو کمیسیون ماده 10 احزاب بیان کرد: کمیسیون ماده 10 متشکل از یک نفر از قوه قضاییه، یک نفر از دادستانی، دو نفر از مجلس و یک نفر از وزارت کشور و دو نفر از اعضا است. در این ترکیب هفت نفره کسی که باید رأی‌ داشته باشد حق رأی‌ ندارد در حالی که آن فرد نماینده دبیرکل‌های همه احزاب است.

اگر چه می‌توان برای قانون جدید احزاب نکات مثبتی مانند تلاش برای ساماندهی کمی احزاب یا اجازه حضور نمایندگان احزاب در کمیسیون موضوع ماده 10 را مثبت ارزیابی کرد ولی حذف تشکل‌ها از دایره شمول قانون، شیوه‌های نظارت بر فعالیت احزاب یا حتی نوع کاهش تعداد احزاب انتقاداتی را متوجه خود ساخته که تعدادی از نمایندگان را بر آن داشته تا در صدد اصلاح این قانون برآیند. اما به نظر می‌رسد قوام نگرفتن احزاب در کشور فقط با قانون نویسی محقق نمی شود بلکه جنبه‌های گوناگونی مانند موضوعات فرهنگی نیز موثر است. علیرضا محجوب در این زمینه گفت: قوام نگرفتن احزاب در ایران فقط به دلیل مشکلات قانون احزاب نیست بلکه مشکلات فرهنگی و برخورد دولت‌ها نیز در این وضعیت موثر بوده است.

مصطفی کواکبیان معتقد است در کنار قانون نویسی در خصوص احزاب باید، قانون انتخابات نیز باید جداگانه مورد بررسی قرار گیرد زیرا این قانون صرفا احزاب را برای گرم کردن تنور انتخابات می‌خواهد نه اینکه انتخابات حزبی داشته باشیم. همچنین قانون نظام انتخابات نیز باید به گونه‌ای اصلاح شود تا احزاب بتوانند در انتخابات‌ها نیز فعالیت موثر داشته باشند./

پایان پیام

پیشنهاد سردبیر
اخبار برگزیده
ارسال نظر
 
نام کامل :
ایمیل :
متن :
تعداد کاراکتر 0 از 4000