هدر موبایل
1390/02/10 09:05:43
سرویس فرهنگی

گذری تاریخی در ایالات فارس، لارستان و خلیج فارس از مسیر «شرفنامه»

بار دیگر کتابخانه‌ی مجلس در راستای نشر متون دسته اول و اصیل و شناخت بهتر ایران و مناطق مختلف آن به‌‌خصوص منطقه‌ی خلیج فارس که واجد اهمیت و جایگاه جهانی است دست‌نوشته‌ای از دوره‌ی صفویه با عنوان «شرفنامه» حاوی نامه‌‌های اداری و دیوانی را منتشر نمود
گذری تاریخی در ایالات فارس، لارستان و خلیج فارس از مسیر «شرفنامه» بار دیگر کتابخانه‌ی مجلس در راستای نشر متون دسته اول و اصیل و شناخت بهتر ایران و مناطق مختلف آن به‌‌خصوص منطقه‌ی خلیج فارس که واجد اهمیت و جایگاه جهانی است دست‌نوشته‌ای از دوره‌ی صفویه با عنوان «شرفنامه» حاوی نامه‌‌های اداری و دیوانی را منتشر نمود https://cdn.icana.ir/d/019/3334.jpg گذری,تاریخی,در,ایالات,فارس،,لارستان,و,خلیج,فارس,از,مسیر,«شرفنامه» Icana

به گزارش خبرگزاری خانه ملت(www.icana.ir)، به نقل از کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس بار دیگر کتابخانه‌ی مجلس در راستای نشر متون دسته اول و اصیل و شناخت بهتر ایران و مناطق مختلف آن به‌‌خصوص منطقه‌ی خلیج فارس که واجد اهمیت و جایگاه جهانی است دست‌نوشته‌ای از دوره‌ی صفویه با عنوان «شرفنامه» حاوی نامه‌‌های اداری و دیوانی را منتشر نمود.

اثر حاضر شامل مکاتبات دیوانی ایالت فارس و لارستان در دوره‌ی صفویه، تألیف روح‌الله لاری شیرازی متخلص به فتوحی، تصحیح و تحقیق دکتر محمد‌باقر وثوقی-عضو هیأت علمی دانشگاه تهران- و با همکاری خدیجه عالمی و منوچهر ایزدنیا در 464 صفحه، با شمارگان 1000 نسخه، به قیمت 8 هزار و 500 تومان با تصاویر برخی صفحات از نسخ خطی و نمایه‌های آیات، احادیث، روایات، امثال و حکم عربی، نام‌ها، جای‌ها، اصطلاحات دیوانی و مناصب و پیشه‌ها در سال 1389 منتشر گردید و در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران عرضه خواهد شد.

 

ارزش اثر حاضر

مصحح که خود استاد تاریخ و مدرس مطالعات خلیج فارس است علت اصلی تصحیح آن‌ را اهمیت بسیار زیاد خلیج فارس و لزوم انتشار منابع و مدارک تاریخی و اسنادی درباره‌ی خلیج فارس و نواحی همجوار آن می‌داند.

اما به قول رسول جعفریان به عنوان یک استاد تاریخ و تلاش‌گر عرصه‌ی نسخ خطی اهمیت نسخه مزبور تنها در این مورد خلاصه نمی‌گردد. بلکه اولاً این دست‌نوشته اثری از دوره‌ی صفوی است و بدین لحاظ منبعی جدید در زمینه‌ی تمدن و فرهنگ ایران آن عصر به حساب می‌آید. ثانیاً مجموعه‌ای از نامه‌های اداری و دولتی را در بر‌می‌گیرد که از این زاویه در شناخت اصول نامه‌نگاری و انشاء و دانش مربوط به آن و تاریخ نامه‌نگاری اهمیت دارد. ثالثاً اطلاعات ذی‌قیمتی از مناطق جنوب ایران به‌خصوص فارس و لارستان ارائه می‌کند. رابعاً آگاهی‌های اقتصادی که درباره‌ی منطقه به لحاظ پیوندش با هند در اختیار ما می‌گذارد نیز قابل توجه است.

دقت در متن این نامه‌ها و بیرون کشیدن داده‌های دقیق اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی می‌تواند انبوهی از یافته‌های سودمند به پژوهشگران ارائه دهد. به عنوان مثال در این متن می‌خوانیم: «سیب و به و انار و میوه‌های مذکور در دارالملک شیراز به نوعی که دلخواه و کامل باشد مفقود و در دارالسعادة ابرقو به قانون پرورش و ذخیره همیشه موجود است.»

 

محتوای شرفنامه

این منشآت شامل مکاتبات، منشورات، احکام، پروانجات، عرایض و رسائل در دوران سه تن از حاکمان فارس بین سال‌های 947 تا چند سال پس از سال 985 قمری است و رویداد‌ها و حوادث سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ایالت مذکور را باز‌گو می‌کند. روح‌الله لاری شیرازی منشی دربار این حاکمان در دوره‌ی سلطنت شاه طهماسب بود. متن نامه‌ها پر از کلمات عربی و دارای سجع است به طوری که بدون دانستن ادبیات فارسی وعربی فهم آن‌ها دشوار و سخت است. به متن زیر بنگرید:

«بندة صادق الاعتقاد، سر طاعت بر زمین ضراعت نهاده در مقام بندگی و عبودیت ایستاده، بر ضمیر انور و خاطر فیض‌گستر که هر پوشیده و پنهان در آن مرآتِ  انوار تجلی، چون نور مهر سپهر  پیدا و جلی است عرضه می‌دارد که چون حکمت‌پناهِ  افاضت دستگاه، جالینوس الزمان و عین الانسان و انسان العین....» (صفحه‌ی 353). متن بالا بخشی از نامه‌ای بود که خطاب به شاه نعمت‌الله نگاشته شده بود.

کتاب دارای یک باب و چند مقاله به شرح زیر است.

  • · باب اول
  • · مقالة اول: در نوشتن عرض‌ها
  • · مقالة دوم: از حکام به حکام و اعالی به اعالی و اعالی نسبت به ادانی
  • · تتمة مقالة دوم از جانب اکابر عالی مراتب به اعلی مراتب و ادنی مراتب
  • · مقالة سوم: در مکاتبات اعیان به خدمت حکام عالیشان
  • · مقالة ثالثه از اخوان الصفا و ارباب محبت و وفا با مثال و اکفا و این مقاله متضمن جند نامه است
  • · خاتمه در منشورات و مکتوبات و احکام مختلفه که در دو فصل مفصل شده
  • · فصل اول: در منشورات و مکتوبات متفرقه
  • · فصل دوم: در احکام
  • · مقطعات
  • · باب دوم: در رقم آنچه در ایام فرخنده انجام نواب نامدار عدالت شعار سپهر اقتدار ولی الامتنانی شاه ولی سلطان صورت بیان یافته از پروانجات و مکاتبات و غیره و فتح‌ الباب این باب بتوفیق الله الملک الفتاح از پروانجات شده
  • · متفرقات
  • · مقطعات و منظومات
  •  

نسخ مورد استفاده

مصحح از چندین نسخه‌ی خطی شرفنامه از جمله نسخ خطی کتابخانه‌ی مجلس به شماره‌های 8637 و 11399 استفاده نموده که اولی کامل‌ترین آن‌ها و به عنوان پایه‌ی تحقیق بکار رفته است.

اخبار برگزیده
ارسال نظر
 
نام کامل :
ایمیل :
متن :
تعداد کاراکتر 0 از 4000

آخرین اخبار
Powerd By : Tasvirnet