هدر موبایل
1389/04/15 13:07:00
سرویس اقتصادی
عبدالرضا ترابی:

لایحه دولت در برنامه پنجم، آرمانی و شعارگونه است

**مجلس از میانه خرداد بررسی لایحه برنامه پنجم توسعه را آغاز کرده و در هفته گذشته که نمایندگان برای سرکشی به حوزه‌های انتخابیه خود، جلسات علنی را تعطیل کرده بودند، اعضای کمیسیون تلفیق موادی از این لایحه را به تصویب رساندند.

 این لایحه که با تأخیر هم از سوی دولت به مجلس ارائه شد اما موجی از انتقادات را در میان چهره‌های اقتصادی مجلس برانگیخت؛ به ویژه آنکه احمد توکلی رئیس مرکز پژوهش های مجلس پیشنهاد بازگرداندن این لایحه به دولت و از سرگیری مذاکرات  سه جانبه میان معاونت برنامه‌ریزی رئیس‌جمهو، کمیسیون برنامه و بودجه و مرکز پژوهش ها برای انجام اصلاحات اساسی بر لایحه را مطرح کرد.

هفته نامه کویر سمنان درباره دلایل مجلس برای اصلاح و اصرار دولت بر ابقای لایحه و ایراد‌های لایحه برنامه پنجم توسعه با "عبدالرضا ترابی" نماینده مردم گرمسار و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفت وگوی انجام داده است که با هم می خوانیم:

بررسی برنامه پنجم هم‌اکنون در چه مرحله‌ای است؟ گفته می‌شود این برنامه دارای اشکالاتی است که حتی انتقاد نمایندگان حامی دولت را نیز به همراه داشته است؟

بله! ما انتظار نداشتیم دولت، لایحه برنامه پنجم توسعه را به این صورت به مجلس ارائه کند. انتظار داشتیم دولت بیشتر روی این برنامه کار می‌کرد و دقت بیشتری به خرج می‌داد. همانطوری که درجریان هستید دولت در اواخر سال 88 و همزمان با بودجه سال 89 لایحه برنامه پنجم را به مجلس داد. با توجه به اینکه نمایندگان باید در فرصتی مغتنم و با دقتی بیشتر روی برنامه ‌پنجم کار می‌کردند و چون در آن مقطع لایحه بودجه در کمیسیون تلفیق در حال بررسی بود فرصتی نبود که مجلس همزمان هم لایحه بودجه را نهایی کند وهم برنامه پنجم را. 

بر همین اساس قرارشد ابتدا بودجه سال 89 در کمیسیون تلفیق بررسی و نهایی شود و بعد از اینکه بودجه ابلاغ شد، قرارشد برای بعد از تعطیلات فروردین سال 89، روی برنامه پنجم کار کنیم.

اما از سال 89 کشور باید با برنامه پنجم حرکت می‌کرد و گویا قرار شد با اجرای موادی از برنامه چهارم تا میانه سال 89 برنامه پنجم مسکوت بماند؟

دقیقاً! یعنی شروع و اجرای برنامه پنجم، به مدت 5 سال باید از ابتدای سال 89 می‌بود اما به دلیل تأخیر دولت در ارائه برنامه پنجم توافق کردیم که فعلاً برای اینکه مملکت بدون برنامه نباشد، مفادی از برنامه چهارم را که می‌شد به این طرف سال تسری دهیم، در سال 89 اجراکنیم و قرار شد کشور با همان برنامه چهارم اداره شود. هم‌اکنون هم لایحه برنامه پنجم در کمیسیون‌های اصلی- کمیسیون برنامه و بودجه و کمیسیون اقتصاد- و کمیسیون‌های فرعی به بررسی و بحث گذاشته و به نتیجه رسیده‌ایم که اصلاحات اساسی برای آن نیاز است.

از سوی دیگر اعضای کمیسیون تلفیق نیز به ریاست محمدرضا باهنر بر روی این موضوع کار می‌کنند. در کمیسیون اقتصادی مواردی از این لایحه را که مربوط به بحث‌های اقتصادی می‌شد با حضور نمایندگان دولت به بحث گذاشته و اشکالاتی اساسی را مطرح کرده‌ایم و خواستار مرتفع شدن آن هستیم.

در مباحث مربوط به سرمایه گذاری، بیمه، گمرکات و چیزهایی که مربوط به امور اقتصادی است، تدقیق به عمل آورده‌ایم تا اشکالاتی که در برنامه چهارم داشتیم در اینجا تکرار نشوند. به اعتقاد ما برنامه پنجم اشکالات زیادی داشته است و به هر حال مواردی که نیاز بود در برنامه دیده شود تا اشکالات برنامه چهارم مرتفع شود ظاهراً باز مورد بی‌توجهی قرار گرفته است.

در کل ما معتقدیم که یک برنامه جامع باید انسجام داشته باشد اما لایحه برنامه پنجم ارائه شده از سوی دولت فاقد انسجام و هدف مشخصی است.

اساسی‌ترین ایرادی که به عنوان عضو کمیسیون اقتصادی مجلس به این لایحه می‌توانید بگیرید چیست؟

ببینید در جزئیات امور، ایراد زیاد است. اما مهمترین ایرادی که چهره‌های اقتصادی مجلس هم قبلاً مطرح کرده‌اند این است که لایحه برنامه پنجم آرمانی تنظیم شده است؛ یعنی برنامه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی که در برنامه پنجم آمده است شعارگونه و آرمانی است. مثلاً گفته شده است حد رشد باید اینقدر باشد، ولی چارچوب فنی برای آن دیده نشده است.

لذا این برنامه اساس کاربردی ندارد و بیشتر آرمانی است. ما بر روی این موارد آرمانی در کمیسیون اقتصادی کار کرده‌ایم و قطعاً در کمیسیون تلفیق هم با حضور نمایندگان دولت این موارد به بحث گذاشته می‌شود و گوشزد خواهد شد و اگر لازم باشد دولت نظرش را می‌گوید، مجلس هم نظرش را می‌گوید و به یک جمع‌بندی می‌رسند. ولی در هر صورت نهایت قضیه را اگر بخواهم بگویم این است که آنگونه که ما انتظار داشتیم برنامه پنجم تنظیم نشده است.

در جریان بررسی این لایحه گویا شما پیشنهاد حذف جایزه‌های صادراتی را در کمیسیون اقتصادی مطرح کردید؟ استدلال هایتان چه بود؟

 بله! من پیشنهاد کردم که این جایزه‌های صادراتی حذف شود به چند علت: اول اینکه اگر کسی محصولش را صادر می‌کند اگر کیفیت جنسش خوب باشد، هزینه تولیدش زیاد بالا نباشد و بتواند در خارج از کشور رقابت کند، محصولش را صادرمی‌کند و سودش را می‌برد و نیازی به ابزارهای تشویقی برای صدور کالایش نیست. در خیلی از کشورها اصلاً جایزه صادراتی معنی ندارد. اینکه بگوییم هرکس محصولش را صادر کرد جایزه به او تعلق می‌گیرد از اساس کار اشتباه است.

اشکال دوم این است که ابزار نظاراتی برای این جایزه‌های صادراتی تعیین نشده است. بر همین اساس با خیلی از رانت خواری‌ها در این قضیه روبه‌رو شده ایم. یعنی مواردی پیش آمده که در گمرک اسم طرف صادر‌کننده در لیست صادر کنندگان هست، اما جنسی در حقیقت از طرف او صادر نشده است؛ یعنی این‌ها می‌روند جایزه صادراتی را هم می‌گیرند بدون اینکه جنسی را صادر کنند. پس می‌توانیم بگوییم اینجا فساد اقتصادی پیش آمده است.

به همین جهت من پیشنهاد کردم که جایزه‌های صادراتی را کلاً حذف کنیم و به هیچ وجه پرداخت نشود. اصلاً به خاطر پرداخت این جایزه‌های صادراتی کلی بدهی روی دست دولت مانده است. یک عده صادر‌کننده بعد از صادر کردن اجناسشان مدام فشار می‌آورند که چرا جایزه صادراتی ما را نداده اید؟

این یک ابزار تشویقی برای افزایش میزان صادرات کشور است. درست‌است که صادر‌کننده اگر کیفیت محصولش خوب باشد و بتواند در بازارهای خارجی رقابت کند، سود خودش را می‌برد اما این جایزه‌های صادراتی از طرف دولت برای تشویق صادر کننده‌ها در نظر گرفته شده است. آیا در کنار پیشنهاد حذف، پیشنهاد تشویقی دیگری داشتید؟

ما می‌گوییم اگر دولت می‌خواهد کمکی به صادر کننده‌ها بکند در کاهش هزینه تولید به اینها کمک کند. هزینه تولید را بیشتر چه چیزهایی تشکیل می‌دهد؟ نیروی انسانی. یعنی دستمزد؛ مورد دیگر هزینه‌ها چیست؟ مواد خامی که تولیدکننده باید برای تولید از آن استفاده کند. دیگر چه چیزی تشکیل می‌دهد؟ بحث آب، برق و گاز و اینها. روی دستمزد نمی‌توانیم کاری انجام دهیم. به هر حال کارگری که طبق قانون کار، کار می‌کند پولش را باید بگیرد.

از آن طرف مواد خامی که وارد می‌شود چه از بیرون از کشور وارد شود و چه از داخل؛ نرخی دارد و تولید‌کننده باید پولی را برای خریدن مواد خام  بپردازد. آن چیزی که می‌تواند توسط دولت در این زمینه کمک تلقی شود این است که به جای اینکه جایزه صادراتی بدهیم بیاییم در همین بحث در آمد حاصل از هدفمند کردن یارانه‌ها که 30 درصدش در اختیار دولت برای پرداخت به کارخانجات و بخش صنعت است، هزینه برق، گاز و سوخت را برای این تولید کننده‌ها پایین بیاوریم، در این صورت هزینه تولید کمی پایین می‌آید، هزینه تولید که پایین آمد تولید‌کننده ما می‌تواند با کشوری که همین جنس را تولید می‌کند رقابت کند و جنسش را در بازارهای بین‌المللی به فروش برساند و سودش را بگیرد و شما در اصل با این رویکرد هم صادر‌کننده را تشویق کرده‌اید و هم جلوی فساد اقتصادی را گرفته اید. من معتقدم این جایزه‌های صادراتی باید کلاً حذف شود،

البته آقای توکلی رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد داده‌اند که این برنامه پنجم توسعه کلاً به دولت بازگردانده شود تا بازنگری در آن صورت بگیرد.

نظر نماینده‌های دولت درمورد پیشنهاد آقای توکلی  چه بود؟

آنها طبیعتاً خلاف این نظر را دارند و می‌گویند درست است و اصرار بر بررسی همین برنامه دارند.

مشخص نیست این برنامه دقیقاً کی به صحن می‌آید؟

دقیقاً مشخص نیست. چون به هر حال روی یک موضوعی که نمایندگان حساس می‌شوند و ممکن است روزها یا 2 یا 3 جلسه بحث و بررسی روی آن صورت بگیرد. سیاست بر این است که هر زمانی که بررسی آن تمام شد و بعد از آنکه در صحن مطرح شد و رأی نمایندگان را گرفت به شورای نگهبان ارسال می‌شود و در صورت تأیید بلافاصله به دولت ابلاغ می‌شود.

فرض را بر این بگذاریم که تا شهریور طول می‌کشد، در صورت تصویب در مجلس از شهریور امسال به بعد باید کشور بر اساس برنامه پنجم حرکت کند؟

 چون همانطوری که بالا عرض کردم به علت تأخیر در ارائه برنامه پنجم تا شهریورماه، ما بر اساس برنامه چهارم حرکت می‌کنیم. با توجه به اینکه برنامه پنجم یک برشی از چشم‌انداز 20 ساله است- یعنی ما در سال 1404 باید بزرگترین قدرت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه خاورمیانه وقفقاز بشویم- باید سالانه حداقل، رشد اقتصادی 8 درصد را داشته باشیم. پس این برنامه پنجم به عنوان یک برشی از چشم‌انداز 20 ساله و برای رسیدن به آن چشم‌انداز، اهمیت خیلی بالایی دارد.

این برنامه پنجم که می‌فرمایید به عنوان یک برش از آن چشم‌انداز 20 ساله است چقدربه آن ایده آلی که قرار است در سال 1404 به آن برسیم نزدیک است؟

اجازه بدهید مثالی بزنم. شما یک وسیله نقلیه خوبی دارید و می‌خواهید با این وسیله 50 کیلومتر مسیر را بروید؛ برای هر 10 کیلومتر هم یک برنامه تنظیم کرده اید.

کلاً   برنامه می‌شود. شما با این وسیله نقلیه و با یک سرعت مطمئنه که از قبل تدوین کرده‌اید باید در زمان مقرر به انتهای 50 کیلومتر برسید، اگر در 10 کیلومتر اول خوب حرکت کردید، در زمان مقرر و در سلامت کامل به 10 کیلومتر دوم می‌رسیدو اگر 10 کیلومتر دوم را با برنامه و اصول رفتید به 10 کیلومتر سوم می‌رسید، اما ممکن است در 10 کیلومتر سوم اشکالاتی پیش بیاید که با آن سرعت قبلی و با آن کیفیت قبلی و یا اطمینان خاطر نتوانید مسیر را طی کنید و لذا در مهلت معین به پایان 50 کیلومتر نرسید. این برنامه هم همین شرایط را دارد.

ما چشم‌انداز 20 ساله مان از 4 سال گذشته شروع شده است و 16 سال برای رسیدن به آن مقطعی که برنامه‌ریزی کرده‌ایم باقی مانده است. یک برش از این 20 ساله همین برنامه 5 ساله است که شروع کرده ایم. اگر در این برنامه، به رشد اقتصادی لازم نرسیم نمی‌توانیم در 5 سال بعدی جبران عقب‌ماندگی کنیم. هر برنامه‌ای باید با توجه به اهدافی که از پیش تعیین شده، رشد مورد نظر خودش را داشته باشد. اگر ما نتوانیم تورم را کنترل کنیم، اگر نتوانیم نقدینگی را کنترل کنیم، اگر نتوانیم تولید را در کشور بالا ببریم، اگر نتوانیم صادرات داشته باشیم و حجم واردات را کمتر کنیم و اگر نتوانیم بحث جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی داشته باشیم قطعاً به آن رشد نخواهیم رسید.

اشکال کار اینجاست که در این برنامه هیچ صحبتی از نرخ رشد اقتصادی، نرخ رشد نقدینگی، نرخ رشد تورم و تغییرات بیکاری و امثال این شاخص‎های کمی نشده است و متأسفانه دولت به جای اینکه اعداد و ارقام دقیق و کارشناسی در لایحه‎اش ارائه کند با کلی‎گویی سعی کرده برنامه را تدوین کرده که به طور حتم باید مورد بازنگری اساسی قرار گیرد.

اخبار برگزیده
ارسال نظر
 
نام کامل :
ایمیل :
متن :
تعداد کاراکتر 0 از 4000

آخرین اخبار
Powerd By : Tasvirnet