به گزارش خانه ملت؛ فرهاد شهرکی نماینده مردم سیستان در مجلس یادداشتی را در تشریح راهپیمایی ۲۲ بهمن ماه امسال و  حضور پرشکوه همه اقشار جامعه از جمله نسل جوان کشور با باورهای سیاسی متفاوت، باعنوان «۲۲ بهمن ۱۴۰۴؛ بازتولید سرمایه اجتماعی و بازآرایی معادله مشروعیت» منتشر کرد.

متن این یادداشت به شرح زیر است:

حضور کم‌نظیر مردم در آیین‌های چهل‌وششمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ را نمی‌توان صرفاً یک مناسبت تقویمی یا رفتار آیینی دانست؛ این رخداد، در سطح تحلیل کلان، یک «کنش جمعیِ معنادار» در چارچوب نظریه‌های مشروعیت سیاسی، سرمایه اجتماعی و پایداری حکمرانی محسوب می‌شود.

در شرایطی که محیط داخلی با فشارهای اقتصادی و محیط خارجی با رقابت‌های ژئوپلیتیک و جنگ روایت‌ها مواجه است، این حضور گسترده حامل پیام‌های چندلایه برای ساخت قدرت، نخبگان تصمیم‌ساز و بازیگران بین‌المللی است.

در ادبیات علوم سیاسی، مشروعیت به دو ساحت «نمادین» و «کارکردی» تقسیم می‌شود. مشروعیت نمادین به پیوند هویتی و ارزشی میان مردم و نظام سیاسی اشاره دارد؛ در حالی‌که مشروعیت کارکردی ناظر به کارآمدی ساختار حکمرانی در حل مسائل عمومی است.

حضور پرشمار مردم در ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که سطح مشروعیت نمادین همچنان فعال و زنده است. این امر به معنای آن است که علی‌رغم چالش‌های اقتصادی و اجتماعی، پیوند هویتی با اصل نظام سیاسی و چارچوب انقلاب اسلامی دچار گسست بنیادین نشده است.

با این حال، پایداری این وضعیت در گرو تقویت مشروعیت کارکردی است؛ یعنی تبدیل سرمایه نمادین به بهبود ملموس در کیفیت حکمرانی اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی.

یکی از نکات بنیادین در تحلیل مشارکت ۲۲ بهمن ۱۴۰۴، تمایز رفتاری جامعه میان «نقد عملکرد» و «نفی چارچوب» است. داده‌های رفتاری نشان می‌دهد که بخش مهمی از جامعه؛مشکلات اقتصادی را انکار نمی‌کند و مطالبات عدالت‌محور را پیگیری می‌کند، اما این مطالبات را در درون گفتمان انقلاب و ساختار ملی تعریف می‌کند، نه در تقابل با آن.

این تفکیک، یک سرمایه راهبردی برای نظام سیاسی است. زیرا نشان می‌دهد که ظرفیت اصلاح درون‌زا همچنان وجود دارد و سرمایه اجتماعی به نقطه بازگشت‌ناپذیر نرسیده است.

در نظریه‌های بازدارندگی نوین، «انسجام اجتماعی» یکی از مؤلفه‌های قدرت ملی محسوب می‌شود.حضور گسترده مردم در میدان‌های عمومی، به‌ویژه در شرایطی که جنگ ترکیبی و شناختی علیه کشور فعال است، پیام روشنی به محیط خارجی مخابره می‌کند:

 ثبات داخلی شکننده نیست؛ ظرفیت بسیج اجتماعی همچنان فعال است؛ هزینه‌های بی‌ثبات‌سازی بالا خواهد بود.

این پیام، در معادلات منطقه‌ای و محاسبات قدرت‌های فرامنطقه‌ای، مؤثر است و می‌تواند در کاهش احتمال ماجراجویی‌های پرهزینه نقش بازدارنده ایفا کند.

هر کنش جمعی بزرگ، یک پنجره فرصت برای اصلاح سیاستی ایجاد می‌کند. ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نیز از این قاعده مستثنی نیست. پیام روشن این حضور برای نخبگان تصمیم‌ساز چنین است:

الف- جامعه آماده مشارکت است؛ اما انتظار پاسخ متناسب دارد.

ب- سرمایه اجتماعی موجود باید به اصلاح ساختارهای ناکارآمد ترجمه شود.

ج- عدالت منطقه‌ای و کارآمدی اقتصادی به مطالبه مرکزی بدل شده است.

چنانچه این سرمایه اجتماعی بهبود سیاست‌های اقتصادی، شفافیت مالی، مبارزه با فساد، و ارتقای بهره‌وری را به‌دنبال نداشته باشد، فرسایش تدریجی سرمایه اجتماعی محتمل خواهد بود.

یکی از پرسش‌های بنیادین در سال‌های اخیر، نسبت نسل‌های جدید با تجربه تاریخی انقلاب بوده است. حضور معنادار نسل جوان در مراسم ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که انتقال روایت تاریخی همچنان امکان‌پذیر است؛ اما این انتقال نیازمند بازآفرینی زبان گفتمانی متناسب با دغدغه‌های امروز است: عدالت، پیشرفت، فناوری، شفافیت و کرامت انسانی.

اگر گفتمان انقلاب بتواند این مفاهیم را در قالب سیاست‌های ملموس و قابل ارزیابی ترجمه کند، پیوند نسلی تقویت خواهد شد.

در عصر رسانه‌های شبکه‌ای، هر رویداد اجتماعی بزرگ به یک پیام جهانی تبدیل می‌شود. حضور کم‌نظیر مردم در ۲۲ بهمن ۱۴۰۴:

الف- روایت‌های مبتنی بر فروپاشی اجتماعی را تضعیف کرد؛

ب- تصویر ثبات و تداوم ساختار سیاسی را تقویت کرد؛

ج- و وزن چانه‌زنی کشور در تعاملات دیپلماتیک را افزایش داد.

این رخداد، سرمایه‌ای در حوزه قدرت نرم است که می‌تواند در معادلات منطقه‌ای و مذاکرات سیاسی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

۲۲ بهمن ۱۴۰۴ را می‌توان یک «بازآرایی معادله مشروعیت» دانست. جامعه نشان داد که:  چارچوب سیاسی را پذیرفته است؛ اما انتظار اصلاح کارکردها را دارد و آماده مشارکت فعال در تعیین مسیر آینده است.

پیام اصلی این حضور برای نخبگان حکمرانی روشن است:

سرمایه اجتماعی موجود، فرصتی کم‌نظیر برای جهش در کارآمدی، عدالت و توسعه متوازن است. اگر این فرصت به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند به تثبیت بلندمدت مشروعیت و تقویت قدرت ملی منجر شود و اگر مغفول بماند، به تدریج مستهلک خواهد شد.

از این منظر، ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نه فقط یک سالگرد، بلکه یک شاخص سنجش ظرفیت‌های حکمرانی و یک نقطه عطف در بازتعریف رابطه دولت–ملت در مسیر آینده ایران است./

پایان پیام