به گزارش خبرنگار خانه ملت، همایش تخصصی «نقش ایران در بازسازی نظم منطقه؛ با تمرکز بر تحولات تنگه هرمز» عصر امروز (دوشنبه ۲۶ مردادماه) با حضور و سخنرانی بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، منوچهر متکی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، ابراهیم متقی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در سالن شهید مدرس مرکز پژوهشهای مجلس برگزار شد.
بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، در سخنانی در این همایش، جنگ رمضان را گذار از یک میدان به یک نظم خواند و گفت: ما جنگ رمضان را تنها یک جنگ نمیدانیم، بلکه همانطور که خیلی وقتها نظمهایی که پس از جنگها شکل میگیرد، اهمیت استراتژیک بسیار بیشتری پیدا میکند، نظمی که بعد از جنگ رمضان مستقر خواهد شد، شاید بزرگترین دستاورد ما باشد که اهمیت آن حتی از دفاع نظامی و جنگی ما بیشتر باشد.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تأکید بر اینکه در جنگ رمضان ما سعی میکنیم از نظام سلطه به سمت نظامی حرکت کنیم که اراده ملتهای منطقه سرنوشت منطقه را رقم بزند؛ افزود: ما اعتقاد داریم که این جنگ آغاز یکسری تغییرات برگشتناپذیر است و آثار آن به طور دائمی در منطقه باقی خواهد ماند.
نگاهداری با بیان اینکه ما جنگ رمضان را دفاع از حق یک تمدن و منطقه نسبت به تعیین سرنوشت خودش میدانیم، گفت: طرح امام شهید هم همین بود که ما یک روزی نظم منطقه را به سمت حاکمسازی نظم منطقهای مورد نظر ایران تغییر دهیم.
وی با اشاره به اینکه بخش عمده کشورهای منطقه که در سالهای گذشته شکل گرفتند، با فاصلهگذاری که نسبت به ایران داشتند، هویت پیدا کردند و کشور شدند، اضافه کرد: درست است که در برخی از این کشورها، فرمان سیاست به سمت فاصلهگذاری از ایران پیش رفته است، اما به دلیل پیشینه فرهنگی، تمدنی، تاریخی و ارتباطات قومی و فرهنگی که وجود داشته است، این فرمان سیاست خیلی از سوی تاریخ مورد تبعیت قرار نگرفته و همچنان این پیوندها کار میکند و میتواند محمل خوبی برای همپیمانی و اتحاد این کشورها در منطقه باشد.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تأکید بر اینکه هدف ما از طرح این بحث، انجام بازسازیای از گذشته یا زیر سؤال بردن و نفی حاکمیت کشورهای فعلی منطقه نیست؛ تصریح کرد: ما میخواهیم ایده تمدنی و نظم منطقهای ایران که وقتی میخواهد به سیاست تبدیل شود، از سمت قدرتهای سلطهگر پیدا میکند را در منطقه حاکم کنیم؛ در عین اینکه حاکمیت کشورهای منطقه را هم کاملا حفظ کنیم.
نگاهداری ادامه داد: اساس رویکرد نظم منطقهای ایرانی که ما از آن صحبت میکنیم، این است که دولتهای مستقل منطقه بتوانند برای امنیت و پیشرفت خودشان و در مقابل مداخلههای قدرتهای بیرونی با همدیگر متحد شوند؛ که نظم منطقهای ایرانی میتواند آن را پیش ببرد.
وی ادامه داد: اگر سه جز یا محور برای نظم منطقهای ایرانی قائل باشیم، یکی بحث استقرار کشورهای منطقه است، دوم مردمپایه بودن دولتهاست و سوم یک نوع اتحاد و همکاری تمدنی ملتهای منطقه با توجه به درهمتنیدگی فرهنگی و قومی که به صورت تاریخی در منطقه وجود دارد، است. این سه رکن میتواند نویدبخش تحقق نظم منطقه ایرانی در شرایط فعلی باشد.
تنگه هرمز نقطه تقابل دو منطق رقیب در منطقه است
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس تنگه هرمز را یکی از موضوعات اساسی این نمایش که در همین نظم منطقهای ایرانی قابل تفسیر است. خواند و گفت: در این نگاه تنگه هرمز دیگر فقط یک آبراه برای گذر و یک نقطه جغرافیایی نیست، بلکه یک معنای جهانی و محل تقابل و مواجهه دو منطق رقیب در منطقه است. تقابل منطقی که میخواهد سلطه خود را حاکم کند و منافع حیاتی اقتصادی و انرژی را به سمت مصارف سیاسی و اقتصادی خودش ببرد با منطقی که تلاش میکند تحت عنوان نظم منطقهای ایرانی، سازوکاری رو معماری کند که کشورهای منطقه و هم سرنوشت با همدیگر و بدون مداخله بیرونی نسبت به اعمال حاکمیت در این منطقه و تنگه بتوانند ایفای نقش کنند.
نگاهداری با بیان اینکه غرب آسیا آنقدر بزرگ نیست که بتواند ۲ نظم رقیب را برای همیشه در خودش جای دهد، افزود: به نظر ما فرایندی که آغاز شده، در حال حرکت به سمت تعیین تکلیف این دو نظم در منطقه است که با ایستادگی ملی که ملت عظیمالشأن ایران از خودشان نشان میدهند، به سمت استقرار نظم منطقهای ایرانی در قالب یک نظم همسرنوشت بین دولتها و ملتهای منطقه در معماری یک نظم نوین منطقهای میرویم.
وی با بیان اینکه اگر ما توان تثبیت دستاوردها را داشته باشیم، بارقههای پیروزی دیده میشود، اضافه کرد: روانشناسان معتقدند توهم افیون بازندههاست و اینکه ترامپ یک روز از خلیج ترامپ صحبت و یک روز تنگه هرمز رو جزو قلمرو آمریکا اعلام میکند، از علائم شکست او در جنگ است؛ لذا امیدواریم با اعمال یک دیپلماسی عزتمند و تصمیمگیریها تدابیری که صورت میگیرد، بتوانیم پیروزی میدان را به یک پیروزی حقوقی قطعی در تنگه هرمز تبدیل کنیم.
ایران باید بازیگر امنیتساز منطقه باشد
ابراهیم متقی، استاد علومسیاسی و عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز در سخنانی گفت: نگاهی که ایران در طول تاریخ داشته، مبتنی بر حفظ هویت و موقعیتی است که ریشههای ذهنی آن امپراتوری است. ایران همواره این نگاه را به خود داشته که در مرکز منطقه قرار دارد و این در تفکر راهبردی ایران وجود داشته و دارد. به همین دلیل نتانیاهو اعلام کرده بود ایران خیلی بزرگ است و به دنبال تجزیه ایران بودند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه در جنگ اخیر، کردها را برای این کار در نظر گرفتند، ادامه داد: در این جنگ تمام پاسگاههای انتظامی در مراکز مرزی مورد حمله قرار گرفت تا تجزیه ایران را آغاز کنند. تفکرشان هم این بود که جنگ در ایران بهسرعت تمام میشود؛ در حالی که ایران ممکن است در جدال با قدرتهای بزرگ دچار مشکلات سهمگین شود، اما هیچ کشوری نمیتواند در مقابل ایران پیروز شود.
متقی با تأکید بر اینکه ایران میتواند هویتی امنیتساز برای منطقه ایجاد کند و بازیگر امنیتساز باشد، اضافه کرد: زمانی که بحث موجودیت مطرح شود، راهبرد ما باید استفاده از جنگ نامتقارن باشد. ما هویت و راهبرد داریم و محور اصلی این هویت هم «مقاومت» است و همینجا است که میتوانیم کنش قدرتهای بزرگ را خنثی کنیم.
بحران در ثبات و امنیت ایران، زمینهساز بیثباتی در کشورهای منطقه است
استاد علومسیاسی دانشگاه تهران با بیان اینکه ایران قادر است قدرت فرامنطقهای را که به دنبال توسعه سرزمینی خود در منطقه ماست، را متوقف کند؛ افزود: دشمنان به ایران ضربه و آسیب زدند و رهبر و تعدادی از مقامات ما را ترور کردند اما نتوانستند راهبرد ما را بزنند. رهبر شهید انقلاب فرمودند اگر جنگ علیه ایران شکل گیرد، جنگ علیه کل منطقه شکل خواهد گرفت و این راهبرد ما برای مقابله با جنگ بوده است. این حق ما است که برای تثبیت موقعیت خود و کاهش هزینهها، جنگ را گسترش دهیم.
متقی تصریح کرد: اگر ثبات و امنیت ایران دچار بحران شود، میتواند این بیثباتی را به مابقی کشورها منتقل کند.
آمریکا برای ایجاد نظم منطقهای نیاز به توافق با ایران دارد
وی در بخش دیگر صحبتهای خود بر ارتباط میان دیپلماسی و میدان تأکید و تصریح کرد: دیپلماسی و جنگ ۲ روی یک سکهاند و از هم جدا نیستند. ضمن اینکه آمریکا برای ثبات منطقهای نیاز دارد با ایران به توافق برسد.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه با بیان اینکه توافق اسلامآباد مطلوب بود اما قابلیت اجرا نداشت؛ اضافه کرد: هر توافقی باید یک پشتوانه داشته باشد اما این تفاهمنامه پشتوانه حمایتی برای تثبیت نداشت؛ از طرفی آمریکاییها هم به این شهرهاند که برای اجرا توافق نمیکنند.
متقی با تأکید بر اینکه آمریکا نمیتواند ایران را نادیده بگیرد، تصریح کرد: برای اینکه بتوانیم از بحران حاضر عبور کنیم، نباید از قدرت رها شویم و این اندیشه را نادیده بگیریم.
پایان جنگ باید با بازدارنگی از یک جنگ جدید رقم بخورد
سعید آجرلو، رئیس مرکز افکارسنجی ملت مرکز پژوهشهای مجلس نیز با اشاره به سناریوهای ممکن برای پایان جنگ گفت: یک نظر همراهی با آمریکا، یعنی پذیرش نظم امنیتی مورد مدیریت آمریکا و آن چیزی که تحت عنوان هژمونی آمریکاست و بخشی از این نظم امنیتی شویم و نظر دیگر این است که آمریکا را خسته کنیم؛ که این خسته شدن هم از طریق حمله پیشدستانه باید اتفاق بیفتد.
رئیس مرکز افکارسنجی ملت مرکز پژوهشهای مجلس ادامه داد: برخی معتقدند ما نیازمند یک حمله پیشدستانه هستیم؛ که این حمله پیشدستانه به آمریکا ضربه وارد خواهد کرد؛ اما خسته کردن آمریکا سادهانگاری است. از طرفی عدهای هم معتقدند مذاکره لازم نیست و همین وضعیت نه مذاکره نه جنگ ادامه پیدا کند.
آجرلو در بخش دیگر صحبتهای خود با اشاره به وضعیت حاضر تنگه هرمز، گفت: ما در موضوع تنگه هرمز جنگیدیم؛ اگر این مذاکره به نتیجه برسد، مسیر جنوبی بسته شده و یک مسیر موقت به عنوان مسیر جدید و میانی باز میشود.
وی همچنین با اشاره به پیشنهاد اندیشکدههای تندروی آمریکایی به دولت آمریکا و ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی به ایران و حمله مجدد بعد از این افزایش فشارها، تصریح کرد: جنگ باید طوری تمام شود که جنگ جدید اتفاق نیفتد که این موضوع ذیل بازدارنگی تعریف میشود؛ باید نظم جدید منطقهای بسازیم و نظم مورد نظر آمریکا را برهم بزنیم؛ یعنی وقتی ما نتوانیم نفت بفروشیم دیگران هم نباید بتوانند نفت بفروشند پس باید طرح و بازی جدیدی داشت.
رئیس مرکز افکارسنجی ملت مرکز پژوهشهای مجلس گفت: مسئله مهم برای آمریکا این است که هزینه خروج از جنگ از هزینه ماندن در جنگ بیشتر است، زیرا در این شرایط ایران تبدیل به هژمونی منطقه میشود. /
نظر شما