به گزراش خانه ملت، علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، همزمان با برگزاری جشنواره فیلم فجر در یادداشتی، نوشت: سینما میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای آموزش اجتماعی و شکلدهی گفتمان ملی تبدیل شود؛ ظرفیتی که در نظام آموزشی کشور کمتر مورد توجه قرار گرفته و عمدتاً به حاشیه سرگرمی رانده شده است.
متن یادداشت به شرح ذیل است؛
«بنام خالق هنر»
گفتمان ملی نه در بیانیهها شکل میگیرد و نه صرفاً در رسانههای رسمی، بلکه در فرآیند آموزش اجتماعی ساخته میشود؛ جایی که نسل جدید یاد میگیرد چگونه به خود، جامعه و آیندهاش نگاه کند. مدرسه و دانشگاه، اصلیترین بسترهای این آموزشاند، اما در جهانی که تصویر بر متن غلبه یافته، سینما به یکی از مؤثرترین «کلاسهای غیررسمی» تربیت شهروند تبدیل شده است. از این منظر، سینما میتواند نقشی کلیدی در شکلدهی گفتمان ملی ایفا کند؛ به شرط آنکه جدی گرفته شود.
سینما قدرت آن را دارد که مفاهیمی را آموزش دهد که کتابهای درسی از بیان مستقیم آنها ناتواناند؛ مفاهیمی مانند مسئولیت اجتماعی، قانونپذیری، عدالت، همدلی و مواجهه با تفاوتها. دانشآموز و دانشجو، بیش از آنکه با حفظ تعاریف این مفاهیم به آنها باور پیدا کند، از طریق روایت و تجربه احساسی با آنها ارتباط برقرار میکند. فیلم، دقیقاً در همین نقطه وارد عمل میشود: تبدیل آموزش انتزاعی به تجربه زیسته.
در مدرسه، سینما میتواند ابزار تربیتی باشد، نه سرگرمی جانبی. یک فیلم درست انتخابشده، میتواند آغازگر بحثهای کلاسی درباره تاریخ، هویت ملی، اخلاق اجتماعی یا حتی ناکامیها و امیدهای جمعی باشد. وقتی دانشآموز درباره یک شخصیت سینمایی قضاوت میکند، در واقع در حال تمرین قضاوت اجتماعی است؛ مهارتی که زیربنای شکلگیری گفتمان ملی پایدار محسوب میشود.
در دانشگاه، سینما نقش متفاوتتری پیدا میکند. اینجا فیلم به ابزار تحلیل تبدیل میشود؛ ابزاری برای فهم سازوکار قدرت، بازنمایی جامعه، تضادهای طبقاتی و روایتهای رقیب از واقعیت. دانشجویی که یاد میگیرد یک فیلم را تحلیل کند، در واقع میآموزد چگونه روایتهای رسمی و غیررسمی را تفکیک کرده و موضع خود را آگاهانه انتخاب کند. چنین آموزشی، مستقیماً با تقویت عقلانیت جمعی و گفتمان ملی در ارتباط است.
نکته مهم آن است که سینما، اگر در پیوند با نظام آموزشی قرار نگیرد، به رسانهای خنثی یا حتی مخرب تبدیل میشود. فقدان سیاست فرهنگی روشن برای استفاده آموزشی از سینما، باعث میشود این ظرفیت عظیم یا نادیده گرفته شود یا صرفاً به مصرف سرگرمی تقلیل یابد. در حالی که پیوند هدفمند سینما با مدرسه و دانشگاه، میتواند به بازتولید آگاهانه ارزشهای مشترک و افزایش انسجام اجتماعی کمک کند.
اگر گفتمان ملی را فرآیندی زنده و در حال شکلگیری بدانیم، سینما یکی از معدود ابزارهایی است که میتواند آموزش رسمی را به تجربه اجتماعی پیوند بزند. قرار گرفتن آگاهانه سینما در کنار مدرسه و دانشگاه، امکان تربیت نسلی را فراهم میکند که نهتنها مصرفکننده روایتها، بلکه فهمکننده و منتقد آنهاست. در چنین مسیری، سینما به جای آنکه در حاشیه آموزش بماند، به یکی از مؤلفههای مؤثر در ساخت ذهنیت جمعی و انسجام ملی بدل میشود.
در این راستا جشنواره فیلم فجر فرصتی است تا آن دسته از فیلمهایی که به تعمیق هویت ملی، مسئولیتپذیری و اخلاق اجتماعی میپردازند، را شناسایی کرده و به عنوان منابعی ارزشمند به بدنه نظام آموزشی معرفی کند. حضور آثاری با رویکرد «تربیت شهروندی» در این رویداد بزرگ، میتواند سرآغاز پیوندی مبارک میان هنرمندان و معلمان باشد تا از این طریق، سینمای ایران فراتر از سرگرمی، در مسیر ارتقای فرهنگ عمومی و غنای فکری نسل جوان گام بردارد./
پایان پیام
نظر شما