خانه ملت؛ محبوبه اشرفی پیمان - میدان تقنین این بار به صحنه نمایش اقتدار فناوری بدل شد؛ جایی که شرکتهای دانشبنیان در کنار متخصصان سازمان انرژی اتمی، آخرین دستاوردهای راهبردی خود را پیش چشم نمایندگان مجلس به تماشا گذاشتند. پیامی که از دل این رویداد مخابره شد، صریح و روشن بود؛ پارلمان در خط مقدم حمایت از اقتدار علمی ایستاده و برای تقویت پشتوانههای قانونی و بودجهای صنایع پیشرفته، عزمی جدی دارد.
این نمایشگاه صرفاً ویترینی برای نمایش محصولات نیست، بلکه تجلی پیوند مستقیم میان قانونگذاران و فعالان زیستبوم نوآوری است. حضور همزمان شرکتهای دانشبنیان و پژوهشگاههای تخصصی، فرصتی مغتنم فراهم کرد تا نمایندگان از نزدیک با توانمندیها و البته چالشهای واقعی تولیدکنندگان فناوری آشنا شوند و دریابند که هر تصمیم قانونی یا ردیف بودجهای، چگونه میتواند مسیر رشد علمی کشور را هموار یا دشوار کند.
نمایندگان با حضور در غرفهها و گفتگو با کارآفرینان، تلاش کردند تا سیاستگذاریهایی همچون «قانون جهش تولید دانشبنیان» را با واقعیتهای میدانی تطبیق دهند. این تعامل بیواسطه نشان داد که مجلس، فراتر از نقش سنتی خود در تصویب قوانین، در مقام پایشگر و حامی توسعه فناوری نیز نقشی فعال ایفا میکند. در این فضا، هر محصول نه فقط نشانی از نوآوری، بلکه نمادی از سرمایه انسانی و اهمیت تصمیمات راهبردی در مسیر استقلال ملی بود.
در جریان این بازدیدها، علیرضا منادی، رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس با حضور در غرفهها، توان علمی دانشمندان را سرمایهای ارزشمند توصیف کرد.
وی با اشاره به فعالیت ۱۴ هزار شرکت فناور و ۱۱ هزار شرکت دانشبنیان، این دستاوردها را ثمره زنجیره آموزش از پیشدبستانی تا مرزهای دانش دانست.
نماینده مردم تبریز، اسکو و آذرشهر در مجلس شورای اسلامی، با نگاهی به حوزههای دارویی، انرژی هستهای، ماهواره، سرورها، فناوری اطلاعات و علوم پایه نظیر شیمی، فیزیک، مکانیک و بهویژه صنایع دفاعی، خاطرنشان کرد که شرکتهای دانشبنیان ایرانی اکنون به سطحی از توانمندی رسیدهاند که ضمن تأمین نیازهای داخلی، قدرت رقابت با رقبای جهانی را نیز دارند.
قانون جهش تولید دانشبنیان، راهبردی برای رفع موانع شرکتها
منادی با تاکید بر «قانون جهش تولید دانشبنیان» که موانع بزرگ بورسی، گمرکی، مالیاتی و بانکی را از سر راه برداشته، از اصلاحات جدید برای افزایش مشوقهای انرژی تجدیدپذیر از ۵ به ۱۰ درصد خبر داد.
منادی با یادآوری تکلیف قانونی دولت برای خرید کالاهای داخلی، تصریح کرد که طبق قانون، هر کالایی که در داخل تولید میشود نباید مشابه خارجی آن وارد شود.
وی با اشاره به نمونههایی از سرورهای ساخت داخل در این نمایشگاه که میتواند نیاز شبکههای آموزشی و سامانههای مجازی کشور را تأمین کند، تأکید کرد که دولت باید خرید از تولیدکنندگان داخلی را در اولویت قرار دهد.
این نماینده مردم در مجلس دوازدهم در ادامه با تاکید بر تهدیدات سایبری دشمنان در چند سال اخیر، یادآور شد: تجربه نشان داده دشمنان در حوزه حملات سایبری و اخلال در سیستمهای رایانهای فعال هستند، برهمین اساس استفاده از زیرساختهای بومی و ایمن اهمیت دو چندان دارد.
ماهواره، دیپلماسی علمی و اقتدار فناوری
رئیس کمیسیون آموزش مجلس پرتاب ماهوارههای ایرانی را یکی از مزیتهای مهم حوزه دانشبنیان دانست و گفت: به زودی چند ین ماهواره با پرتابگرهای ایرانی از داخل کشور پرتاب خواهد شد که نشاندهنده پیشرفت ایران در مرزهای دانش است.
وی همچنین با اشاره به تهدیدات سایبری اخیر، بومیسازی زیرساختهایی نظیر سرورهای داخلی را یک ضرورت امنیتی غیرقابل انکار خواند و تاکید کرد که اقتدار علمی، پشتوانه اصلی دیپلماسی است؛ چرا که پیشرفتهای دانشمندان ما، قدرتهای جهانی را پای میز مذاکره نشانده است.
دانشبنیانها؛ پیشران عبور از اقتصاد منبعمحور به اقتدار ملی
فرشاد ابراهیمپور نایب رئیس کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی در حاشیه بازدید از نمایشگاه توانمندیهای فناورانه در مجلس، با نگاهی راهبردی به جایگاه شرکتهای دانشبنیان، آنها را نه صرفاً بخشی از اقتصاد، بلکه مسیر آینده و امید اصلی برای عبور از اقتصاد منبعمحور به سمت اقتصاد دانشمحور دانست. وی هرگونه سرمایهگذاری در این حوزه را معادل تقویت اقتدار ملی جمهوری اسلامی قلمداد کرد و خواستار توجه ویژه تمامی دستگاهها به این بخش شد.
نائب رئیس کمیسیون آموزش با دست گذاشتن بر چالشهای پیش روی این شرکتها، از موانعی چون تأمین منابع مالی، دشواریهای تجاریسازی و پیچوخمهای اداری سخن گفت و بر ضرورت همافزایی دستگاهها برای رفع این گلوگاهها تأکید کرد.
وی با اشاره به بررسی بودجه ۱۴۰۵، از توجه دولت در چارچوب قانون جهش تولید دانشبنیان خبر داد و یادآور شد که در کمیسیون آموزش تمهیداتی برای تقویت صندوقهای حمایتی اندیشیده شده و تلاشها در صحن علنی نیز بر افزایش قابل توجه ردیفهای بودجهای این شرکتها متمرکز است.
نماینده مردم ایذه، باغملک، دزپارت و صیدون در ادامه به موضوع حساس حفاظت از دانشمندان هستهای پرداخت و اطمینان داد که در راستای مصوبات شورای عالی امنیت ملی، تمهیداتی برای امنیت مادی و معنوی این سرمایهها پیشبینی شده است.
به گفته وی، هماهنگیهای لازم میان وزارتخانههای علوم و بهداشت با مراجع امنیتی برای صیانت از پژوهشگران دانشگاهی صورت گرفته و در کنار آن، حمایتهای مالی و رشد منابع پژوهشی نیز در بودجه لحاظ شده است.
خروج نخبگان؛ تهدید یا فرصت تبادل علمی؟
ابراهیمپور در تحلیل پدیده مهاجرت نخبگان، ضمن هشدار نسبت به این تهدید، خاطرنشان کرد که اگرچه بخشی از این جابجاییها ریشه در پیشنهادهای اقتصادی جذاب سایر کشورها دارد، اما باید با فراهم کردن تسهیلات در داخل، زیستبوم نخبگانی را حفظ کرد.
نائب رئیس کمیسیون آموزش با اشاره به اینکه مهاجرت علمی میتواند جنبهای از تبادل دانش باشد، تأکید کرد که اولویت اصلی همچنان ماندگاری سرمایههای ملی در داخل کشور است.
وی در بخش دیگری از سخنانش، چهار چالش کلیدیِ «تأمین مالی»، «تجاریسازی»، «موانع اداری» و «عدم جایگزینی تولید داخل با واردات» را کانون توجه قرار داد و تصریح کرد که دولت نباید رقیب دانشبنیانها باشد، بلکه باید در نقش حامی و تسهیلگر ظاهر شود.
ابراهیمپور در نهایت به پیگیریهای مستمر مجلس دوازدهم اشاره کرد و از جلسات هفتگی برای نظارت بر اجرای قانون جهش تولید دانشبنیان و همکاری با کمیسیون صنایع برای حمایت از بازارِ محصولات این شرکتها خبر داد.
دستیابی به لبه تکنولوژی در عصر تحریم، مایه اقتدار و افتخار ملی است
رضا تقیپور عضو کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی در جریان بازدید نمایندگان از نمایشگاه دستاوردهای دانشبنیان در بهارستان، پیشرفتهای فناورانه کشور را مایه افتخار ملی دانست و تأکید کرد که دستیابی به دانش بومی در سختترین شرایط تحریم، نشان از توانمندی بالای متخصصان داخلی دارد؛ چرا که در چنین وضعیتی، هیچ کشوری حاضر به انتقال فناوریهای کلیدی به ایران نبود.
نماینده مردم تهران، ری و شمیرانات با ابراز اطمینان از اینکه ایران اکنون در لبه تکنولوژی جهان قرار دارد، خاطرنشان کرد که اگر محدودیتهای بینالمللی نبود، دانش و فناوری ایرانی امروز مشتریان فراوانی در سراسر دنیا داشت. وی با اشاره به حوزههای خاصی مثل ساخت ماهوارههای سنگین، توضیح داد که نپرداختن به برخی مقیاسها صرفاً به دلیل محدودیتهای اقتصادی و نیاز مقطعی داخلی است و این موضوع چیزی از ارزش دستاوردهای ملی کم نمیکند. به گفته عضو کمیسیون صنایع، ماهوارههای بومی فعلی بهخوبی نیازهای کشور در بخشهای کشاورزی، هواشناسی و مدیریت منابع طبیعی را پوشش میدهند.
تقیپور اظهار امیدواری کرد که با عبور از محدودیتهای موجود، دروازه بازارهای جهانی به روی محصولات با فناوری بالای ایرانی باز شود تا بخش خصوصی توانمند کشور که اکنون با محدودیت بازار دستوپنجه نرم میکند، بتواند گامهای بزرگتری بردارد.
قانون جهش تولید؛ ظرفیتی که هنوز کامل شکوفا نشده است
وی در ادامه به نقش حمایتی مجلس اشاره کرد و یادآور شد که قانون «جهش تولید دانشبنیان» مجموعهای کامل از ابزارهای حمایتی، از معافیتها تا مشوقهای مالی را در اختیار فعالان این عرصه قرار داده است. با این حال، تقیپور معتقد است که ظرفیتهای این قانون هنوز بهطور کامل توسط صاحبان کسبوکارهای نوین شناخته نشده و بهرهگیری درست از این امکانات میتواند جهش بزرگی بهویژه در صنایع فضایی ایجاد کند.
نماینده مردم در مجلس دوازدهم در پایان بر رویکرد تعاملی کمیسیون صنایع تأکید کرد و گفت: در بررسی طرحها و لوایح، نظرات اتاقهای بازرگانی، تعاون، اصناف و اتحادیهها همواره جایگاه ویژهای دارد.
تقی پور باور دارد که قانونگذاری کارآمد برای توسعه صنعت و فناوری، بدون مشورت با فعالان واقعی میدان تولید امکانپذیر نیست و تلاش مجلس بر این است که قوانین، واقعبینانه و در خدمت رشد تولید کشور باشند.
هرچه تحریمها سختتر شد، توان دانشبنیان ایران افزایش یافت
روحالله ایزدخواه عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات و پردیسدر حاشیه بازدید از این نمایشگاه، با اشاره به سوابق فعالیت خود و حضور فعلیاش بهعنوان عضو ناظر مجلس در شورای راهبری اقتصاد دانشبنیان، بر اشراف خود نسبت به ظرفیتهای این حوزه تأکید کرد.
وی خاطرنشان ساخت که بررسیهای میدانی نشان میدهد هرچه فشار تحریمها در سالهای اخیر سختتر شده، توانمندی متخصصان ایرانی در عرصههای صنعتی و فناورانه شکوفا شده است؛ تا جایی که امروز بیش از ۱۳ هزار شرکت دانشبنیان فعال در کشور وجود دارند که بسیاری از آنها در حوزه صادرات نیز خوش درخشیدهاند.
تعمیم الگوی دانشبنیان به حل چالشهای کلان اقتصادی
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با طرح یک پرسش کلیدی، بر لزوم استفاده از این توانمندیها در حل مسائل کلان کشور تأکید کرد.
ایزدخواه معتقد است کشوری که توان ساخت ماهواره و توسعه صنایع پیشرفته الکترونیکی را دارد، قطعاً میتواند بر مشکلاتی نظیر تورم، کسری بودجه و ناترازیهای انرژی و بانکی نیز غلبه کند.
وی بنبستهای موجود در حل ناترازیها را «مصنوعی» خواند و تأکید کرد که با تکیه بر الگوی مدیریت بومی و اقتصاد مقاومتی، میتوان از این موانع عبور کرد.
بودجه ۱۴۰۵؛ عبور از سیاستهای توزیع یارانه به سمت تولید
این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به همزمانی این نمایشگاه با بررسی بودجه سال آینده، از ضرورت تغییر نگاه در تدوین نسخه اقتصادی کشور سخن گفت.
به باور ایزدخواه، در تنظیم بودجه باید به جای اتکا به سیاستهای افزایش قیمت و توزیع یارانه، به ظرفیتهای تولید دانشبنیان توجه شود تا از این طریق، چرخه تولید از رکود خارج شده و دست دولت برای مدیریت بهتر اقتصاد تقویت شود.
امنیت سایبری و ضرورت بومیسازی زیرساختها
این نماینده مجلس دوازدهم با یادآوری تجربیات جنگ ترکیبی اخیر و حملات سایبری به زیرساختها، بومیسازی تجهیزات ارتباطی و توسعه سرورهای داخلی را یک سیاست قطعی و غیرقابل تخطی دانست.
وی تأکید کرد که تقویت شبکه ملی اطلاعات و ایمنسازی شبکهها، مسیری است که تمامی دستگاهها ملزم به حرکت در آن هستند و مجلس نیز بهطور قاطع از آن حمایت میکند.
ایزدخواه در بخش دیگری از سخنانش به موضوع دیپلماسی فناوری پرداخت و خاطرنشان کرد که اگرچه دستاوردهای علمی ایران، پیشنهادات متعددی برای همکاریهای بینالمللی به همراه داشته، اما دیپلماسی فناوری در سطح دولتها هنوز آنگونه که باید فعال نشده است.
وی از تلاش مجلس برای استفاده از ظرفیت «دیپلماسی پارلمانی» جهت توسعه این همکاریها و دور زدن محدودیتهای بینالمللی خبر داد.
انتقاد از تخصیص ناقص منابع حمایتی
عضو کمیسیون اقتصادی در پایان با انتقاد از عدم تخصیص کامل منابع قانونی پیشبینی شده در برنامه هفتم توسعه، تأکید کرد که حمایت مالی از اقتصاد دانشبنیان نه یک «هزینه»، بلکه «سرمایهگذاری برای آینده» است.
وی وعده داد که مجلس موضوع کاهش یا عدم تخصیص این منابع را پیگیری خواهد کرد تا در نسخه نهایی بودجه اصلاحات لازم صورت گیرد.
نماینده شرکت دانشبنیان «بیان رایان» : ۹۵ درصد موانع ما داخلی است
علی قدیری، بنیانگذار شرکت دانشبنیان «بیان رایان»، در حاشیه نمایشگاه دستاوردهای فناورانه در مجلس، با برشمردن افتخارات این مجموعه از جمله کسب جایزه ملی شیخ بهایی و طراحی صنعتی ایران، شرکت خود را یکی از پرافتخارترین مجموعههای مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه شریف معرفی کرد.
سرور بومی؛ ستون فقرات استقلال دیجیتال
وی با تبیین اهمیت راهبردی محصولات این شرکت، تأکید کرد که زیرساخت تمامی پردازشهای اینترنتی و اپلیکیشنهای برخط، بر عهده سرورهاست؛ از این رو تولید داخلی این تجهیزات، کلید امنیت دادهها محسوب میشود. قدیری تصریح کرد که اگر «قانون جهش تولید دانشبنیان» و ظرفیت «تولید بار اول» آن نبود، این محصول هرگز به مرحله تجاریسازی نمیرسید و فرصت شکوفایی نخبگان در این حوزه حساس فراهم نمیشد.
سایه سنگین تحریمهای داخلی و تبعیض میان بخش خصوصی و خصولتی
بنیانگذار «بیان رایان» با لحنی انتقادی، از غربت شرکتهای خصوصی دانشبنیان سخن گفت و خاطرنشان کرد که در حالی که شرکتهای خصولتی و حاکمیتی از حمایتهای گسترده برخوردارند، بخش خصوصی واقعی در محاصره موانع است.
وی با بیان اینکه ۹۵ درصد مشکلات آنها ریشه در کارشکنیها و بروکراسی داخلی دارد، سهم تحریمهای خارجی را ناچیز دانست و بر این نکته تأکید کرد که مانع اصلی، مقاومتهای داخلی در برابر محصولات باکیفیت بومی است؛ موضوعی که نخبگان در دیدار با رهبر انقلاب نیز به عنوان «تحریم داخلی» از آن گلایه کرده بودند.
کمیسیون آموزش؛ روزنهای برای تداوم امید نخبگان
این نماینده شرکت دانش بنیان در ادامه، از پیگیریهای مستمر و حمایتهای دلسوزانه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس و همچنین معاونت علمی ریاستجمهوری قدردانی کرد و این دست حمایتها را عامل اصلی بقای روحیه امید در میان نخبگان دانست که مانع از توقف چرخه تحقیق و توسعه در شرایط سخت فعلی شده است.
وی همچنین قانون جهش تولید دانشبنیان را یکی از مترقیترین قوانین کشور برشمرد و یادآور شد که مشکل اصلی نه در متن قانون، بلکه در نحوه اجرای آن است.
قدیری از نمایندگان مجلس خواست تا با نظارت جدی بر اجرای این قانون، مسیر را برای جایگزینی «اقتصاد دانشبنیان» به جای «خامفروشی» هموار کنند؛ چرا که ثروت واقعی کشور نه در منابع زیرزمینی، بلکه در ذهن جوانان نخبه نهفته است و بهرهگیری از آن، سطح رفاه عمومی را بهطور چشمگیری ارتقا خواهد داد.
غرفهداران: قانون، حمایت و فناوری حلقه موفقیت دانشبنیانها
در جریان بازدید نمایندگان از این نمایشگاه، غرفهداران و مسئولان مراکز تحقیقاتی ضمن به نمایش گذاشتن دستاوردهای خود، بر یک نکته محوری تأکید کردند: قوانین مصوب مجلس و حمایتهای مادی و معنوی، موتور محرک اصلی زیستبوم نوآوری کشور هستند.
از اعتبار مالیاتی تا فروش میلیاردی در حوزههای راهبردی
نماینده معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با اشاره به موفقیتهای به دست آمده در حوزههای دارو، نفت و هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد که قانون «جهش تولید دانشبنیان» سنگبنای این پیشرفتها بوده است.
وی به عنوان نمونه به محصول «تدروکس» اشاره کرد که با بهرهمندی از ابزار «اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه»، توانست هزینههای پژوهشی خود را پوشش داده و با ورود به بازار، رکوردهای فروش میلیاردی ثبت کند.
در بخش پژوهشگاه فضایی ایران، کارشناسان به تشریح مفهوم «سرریز فناوری» پرداختند. نمایندگان پژوهشگاه فضایی توضیح دادند که چگونه تحقیقات در لبه دانش فضایی، منجر به تولید محصولات میانرشتهای نظیر پنلهای خورشیدی و لولههای حرارتی شده است؛ ابزارهایی که امروزه علاوه بر ماهوارهها، در صنعت برق و تجهیزات پزشکی نیز کاربرد دارند. از دیدگاه آنان، ثبات جایگاه فضایی ایران و حفظ نخبگان این حوزه، مستقیماً به حمایتهای بودجهای و قانونی مجلس گره خورده است.
صنعت هستهای؛ برق پاک و صیانت از سرمایههای انسانی
متخصصان حوزه انرژی هستهای و نیروگاه بوشهر، این صنعت را نمادی از سرمایهگذاری استراتژیک در انرژیهای پایدار دانستند. آنان ضمن تأکید بر نقش نیروگاه در تولید برق پاک و صرفهجویی کلان انرژی، موضوع «صیانت از دانشمندان هستهای» را اولویتی حیاتی برشمردند. به گفته این کارشناسان، برای جلوگیری از مهاجرت نخبگان و حفظ انگیزه نوابغ این حوزه، به سازوکارهای حمایتی مستمر و قوانین محکمی نیاز است که امنیت مادی و معنوی آنان را تضمین کند.
فناوری پلاسما؛ معجزهای در سلامت و کشاورزی
در بخش دیگری از نمایشگاه، فناوری «پلاسمای سرد» معرفی شد؛ دانشی که از درمان زخمهای مقاوم و سرطان گرفته تا ضدعفونی محصولات کشاورزی و افزایش ماندگاری مواد غذایی، کاربردهای شگفتانگیزی دارد. مسئولان این غرفه تأکید داشتند که ثبت اختراعات و قوانین فعلی مسیر را هموار کرده، اما برای همگانی شدن این خدمات و چشاندن طعم فناوری به عموم مردم، حمایتها باید مضاعف شود.
عزم مجلس دوازدهم برای نظارت میدانی
در نهایت، زیر سقف پارلمان، صدایی واحد از سوی تمامی فناوران به گوش میرسید؛ حمایتهای مجلس، کلید اصلی عبور از سد چالشهاست. حضور میدانی نمایندگان در این نمایشگاه ثابت کرد که مجلس دوازدهم فراتر از نقش تقنینی، خود را متعهد به پایش و رفع موانع اجرایی میداند. این رویکرد نظارتی میتواند محکمترین پشتوانه برای حفظ نخبگان، توسعه فناوریهای راهبردی و تقویت اقتدار علمی ایران در سالهای پیش رو باشد./
پایان پیام
نظر شما